Local Perspectives of Sustainable Tourism and World Heritage Discourse

by K. Zheng

The concept of sustainable tourism has been integrated into world heritage discourse since 2011 when UNESCO embarked on developing a new program termed World Heritage and Sustainable Tourism Programme. The Wadden Sea, exemplifying the interaction between human recreation and nature conservation, is the perfect experimental field for sustainable tourism. The strategy of “Sustainable Tourism in the Wadden Sea World Heritage Destination” was adopted at the Trilateral Ministerial Council at the 12th Trilateral Governmental Conference in Toender (Denmark) in 2014. However, it would seem that so far, Texel as part of the world heritage site of the Wadden Sea shows no signs of collaboration with this international framework and strategy at the local level.

Research Objective
The starting point for this research project is that there might be some ambivalence between local perspectives and UNESCO’s theoretical framework regarding sustainable tourism in a world heritage site. The aim of the World Heritage and Sustainable Tourism Programme is to provide an international framework and strengthen global interconnections for sustainable development of world heritage sites. This means that to reach trans-regional consensus, the common strategy for the Wadden Sea might be too universal and abstract, without considering the regional differences. As a relatively small component of the trans-border world heritage, Texel has its own cultural and natural features, which might influence local tourism practices and consciousness.

Therefore, the focus of this research is on a two-fold question, namely: 1) whether perspectives of sustainable tourism evident on Texel conflict with UNESCO’s world heritage discourse pertaining to sustainable tourism, and 2) how “indigenous knowledge” is applied to sustainable tourism on Texel.

Sources & Methods
The research project is comprised of two parts: literature research on sustainable tourism within world heritage discourse and three days of fieldwork on Texel.

The literature research is based on a number of UN documents, including:
–Sustainable Tourism in the Wadden Sea World Heritage Destination
–World Heritage and Sustainable Tourism Action plan 2013-2015
–Protect and Prosper: Sustainable Tourism in the Wadden Sea
–And relevant world heritage documents.

The ethnographic findings are built on informal interviews. The interviewees can be categorized into three types: long-term inhabitants of Texel, newcomers on Texel, and service providers of Texel. Most of the interviewees in the first category were retired elderly citizens, while the second category includes people who developed new careers on Texel. Lastly, the category of service providers includes Ferry seal watching ticker sellers, private shop owners, a museum receptionist, hotel managers and etc. About 20 persons had a complete conversation with me, whereas about one in ten people refused to participate in my research, mostly for lack of time or language issues. (I don’t understand Dutch, and some people were not confident about their English). The data collected is based on communication in English, which might not be entirely comprehensive and representative due to the exclusion of the perspectives of the people who do not speak English.


1: No common strategy, but a shared version
The slogan “shared approach, shared responsibility” was put forward by Elze Klinkhammer, the chairman of the Task Group “Sustainable Tourism Strategy”, as part of the PROWAD project. Actually, there is a shared version of protecting the Wadden Sea as one ecological entity, but a common strategy or approach seems less likely, because of the regional differences demonstrated in Texel.

On Texel, sustainable tourism is not the dominant political agenda for local government to boost the area’s economic prosperity, although this concept has been popularized by UNESCO within world heritage discourse. The vagueness of the concept creates much opportunity for local interpretation, which in turn interacts with particular local cultures and traditions. In the case of Texel, sustainable tourism, as a developmental strategy proposed in “Sustainable Tourism in the Wadden Sea World Heritage Destination” (UNESCO, 2014), is not like comprehensive administrative action, taking shape in a variety of billboard, brochure, and government documents, but more like the common collective practice in daily life. Even if they might not be familiar with the specialized term “sustainable tourism”, people living on Texel are conscious of the importance of preserving the island. However, this sentiment seems come from their affection for Texel as their “home”, rather than because of this site being a world heritage site. From my interviews it emerged that all groups of interviewees (life-time residents, newcomers, and tourists) value the island not for its inscription on the world heritage list, but for being a peaceful and unique island.

More importantly, I also found that there is an overlap and dialogue between the UNESCO framework and local stakeholders, both in terms of practice as well as perception. I will explain this in the next sections.

2: Sustainable tourism as a world heritage discourse & culture as developmental dimension
The world heritage convention in 1972 did not carry the spirit of sustainability. It was not until 1991 that sustainable development became part of the world heritage discourse. In that same year, the theme of sustainable development of tourism was the focus of an international workshop held by the world heritage committee in Huangshan, itself a “mixed” (cultural and natural) world heritage site. After that, the revision of the operational guidelines integrated the notion of sustainability; for instance, paragraph 6 notes: “the protection and conservation of the natural and cultural heritage are a significant contribution to sustainable development”. Moreover, research (such as Engels 2015) shows that sustainable development as a concept has been gaining more weight in the decisions of the world heritage committee since 1999.

Two documents, namely the Operational Guidelines mentioned above and Sustainable Tourism in the Wadden Sea World Heritage, comprise the body of world heritage discourse pertaining to sustainable tourism in Texel. Both of these documents highlight sustainable tourism as a strategy to preserve the outstanding universal value of world heritage and ensure the active engagement of local people. As the following section will  demonstrate, there are contrasting values embedded in UNESCO and local perspectives, and in the way these are implemented. For example, the action plan particularly mentioned that this strategy should be based on local context, but this spirit did not go all the way throughout the action plan. Because the Wadden Sea is a natural heritage, and a trans-border one, sometimes these labels defining may lead to an over-emphasis on the ecological aspect of the site, and in turn to the implementation of an eco-oriented developmental plan, which might not be comprehensive enough to cover every aspect of socio-cultural life. At the same time, I found that the documents overlooked the intrinsic connection of culture diversity and biodiversity; the degradation of local traditions may slow environmental conservation.

According to Bandarin (2015), since the 1980s, the role of culture in socioeconomic development has been recognized by UNESCO in a series of official documents. For example, the Mexico City Declaration on Cultural Policy (UNESCO, 1982) highlights culture as a fundamental dimension of the developmental process. In 2010 and 2011, the UN General Assembly Resolution again underscored culture’s intrinsic contribution to sustainable development. In 2013, a new resolution explicitly represented the interaction between culture and other pillars of sustainable development, which are economy, society and environment; this is referred to as the Guangzhou agenda, the outcomes of the Expert Conference held in Guangzhou, which issued a Declaration on Placing Culture at the Heart of Sustainable Development.

However, there is still an absence of detailed implementation plans in the piles of documents drafted by UNESCO concerning sustainable tourism in world heritage sites.

3: Sustainable tourism as “indigenous knowledge”
Long before the world heritage nomination of the Wadden Sea,people living on Texel have been developing what could be called “indigenous knowledge” about the balance between keeping their livelihood and preserving their homeland. However, in my interviews I found that many people had difficulty explaining sustainable tourism within a world heritage discourse. Sustainable tourism was seen as a relatively newly invented concept.

Local people everywhere have developed indigenous forms of knowledge through dealing with their  relationship with Mother Nature. The local perspective or imagination of sustainable tourism is closely related to the local social-cultural conditions and history. Seemingly, it is the indigenous knowledge and traditional practices of conserving the environment that localized the notion of sustainable tourism in the framework of world heritage, or say, added a dynamic dimension to it.

As a natural property, the Wadden Sea has been recognized for its functions of preserving bio-diversity and as a testament to long term natural processes. Without fully understanding the Wadden Sea’s outstanding universal value as a world heritage site, most people I talked to highlighted instead Texel’s unique coastal beach, farming landscape, the peaceful and tranquil atmosphere, the cleanness of environment, and the “lifestyle.”  All of these features, interviewees claimed, make this island a perfect getaway for people tired of the hustle and bustle of the modern city. It is also the reason why newcomers chose to migrate and settle down in Texel. One shop owner in downtown Den Burg makes it clear that to him, the island is an organic whole, comprising the landscape, the lifestyle, and farming practice, which together make this island stand out. In other words, its attractiveness goes beyond the natural aspect.

4: Back-to-Basics lifestyle
In my interviews, life-long inhabitants, especially the elder generation, said that sustainable tourism is about maintaining a “back-to-basics” lifestyle, and keeping tranquillity and serenity amid tourism prospects. Some of them thought that the purity of the environment should also be considered part of the picture. Furthermore, many elderly inhabitants claimed that controlling the number of tourists might be one of the most direct ways to address a common threat to sustainable tourism. Overcrowding in public spaces like the supermarket, noise from a bar after the midnight, litter on the beach: all of these are rendered as the results of the ever-increasing number of the visitors.

A recurring response throughout the interviews was that “enough is enough.” This means that in the eyes of many inhabitants, the loss of tranquillity and peacefulness cannot be made up by economic profit.  At the same time, seeking a “back-to-basics” lifestyle is the main motivation driving new settlers to Texel.

5: Autonomy and independence of Texel as a self-sufficient island
According to the people I spoke to, many local restaurants on Texel choose to make their dishes from local farming products as much as possible, and part of the money farmers earn is spent in local cafes. The reason for these two things is that they want the circulation of wealth to stay within the island. One shop owner also mentioned that it is much easier to get the license if he sells local products. This protectionism and mutually beneficial relationship exemplifies the idea of the island as an independent system from the mainland of Holland. In this sense, the sustainability of this land means political autonomy and independence in terms of energy.

Energy-independence is the most distinctive manifestation of governmental sustainable strategy, for which public attitude, based on my interviews, is two-fold: most of the people I spoke to recognized the significance of energy-independence on Texel, but they had a somewhat negative impression of the Texel Company, which has been responsible for the most energy-related construction within Texel and for the goal of achieving energy-neutrality by 2020. Energy-related construction includes the replacement of windmills, the expansion of the surface area of solar panels and installation of LED lamps as street lights, which are regarded by the public as nothing but vain attempts.

sustainable tourism initiative of Stayokay Hostel Texel (photo by Henrike Florusbosch)

sustainable tourism initiative of Stayokay Hostel Texel (photo by Henrike Florusbosch)

At the individual level, one of the B&B (Bed & Breakfast) providers built log cabins in the middle of a meadow with special heat-circulating equipment; the chain hostel Stayokay has bought wind power from the NUON, an energy provider, and by doing so, this hostel can reach the standards of the EU-Eco label.

6: Common concern for bio-diversity and ecosystems
In regard to bio-diversity, there are a number of grass root organizations with the focus of protecting the wildlife and ecosystem. Their volunteers show active participation.

I will examine seal watching as an example. Seal watching is a popular outdoor entertainment, which with a maximum of 12 people in one excursion boat and a proper watching distance from the seals guarantee that there are few disturbances for the animals. In 1980, the seal population in the Texel area had suffered from large-scale hunting and pollution, resulting in a sharp decrease in seals’ habitats and threatening their existence for decades. Not until 1993 was seal-hunting forbidden. After the prohibition, the number of seals has been rising steadily. Two years after that, the seals made their appearance again in the Texel area. With tourism burgeoning in the 1990s, local people have capitalized on the seal as light entertainment, and it is at this time people started to understand the interaction between preserving seals and maintaining their own livelihood.For example, the owner of a souvenir store located near the seal watching boat departure, offered free paper bags for costumers, claiming that he was afraid that the insoluble plastic bag might harm the seals, though this practice does not make economic sense.

7: Tradition of “jutten” and history of shortage
The island of Texel suffered a material-shortage during and after World War II and according to some interviewees, the collective memory of these difficult times never fades; in this view, it is the traumatic memory of material-shortages that has lead to local habits of recycling. The senior citizens I spoke to indicated that because they lived through that time period, they are prone to adopt a plain life by cherishing old items, never wasting any objects, recycling materials, and beach-combing. One person gave the example that on King’s day, most people in Amsterdam just throw away the secondhand items that have not been sold, while people on Texel just pack things to take home and try to sell them the next year. An elderly lady working as the receptionist in a small museum mentioned that she has been wearing her sweater for more than 50 years.

The tradition of “jutten,” a Dutch word meaning beach combing, also is a prime example of how inhabitants recycle things. Wreckage of sunken vessels often is washed ashore on Texel; sometimes large quantities of commodities are left on the beach. In difficult times, people used to collect the logs from the beach for house building and other household items. According to some of the people I spoke to, this tradition has been passed down through generations. One of them mentioned that local students in the primary school are sometimes organized to do beach combing as a tradition. According to others, “jutten” now also exists in the form of museum exhibitions and as a creative practice.  For example, an artist in Den Berg defines herself as a “jutter”, who has been transforming the trash on the beach into original artwork for exhibition. She also mentioned that now more and more remains left on the beach are plastic, rather than other material like wood.

8: The challenge of sustainable tourism
Another theme that came up in the interviews was the relation between tourism, economy, and sustainability as it relates to the housing market. Interviewees noted a paradox between tourism and local economy, namely that the flow of tourism and tourist spending boosts the local economy, particularly the real estate market. To protect the old-style landscape, there are committees setting standards for new buildings, with regulations being relatively strict in old towns like Oudeschild as compared to Den Burg. The new rich or retired people from the mainland or foreign countries tend to invest in real estate, while native younger generation with smaller savings cannot afford housing in Texel and have to move out. The paradoxical relationship here is that the more the tourism industry is flourishing, the less chance for the young to make their living in their hometown.

9: Inner variations among the interpretation of the sustainable tourism
As was to be expected, there were differences of opinion among interviewees, which can be discussed as differences between the younger generation versus the older generation, life-long citizens versus newcomers, and service providers versus inhabitants.

Among the people I interviewed, the younger generation believed that tourism in Texel has much more potential within the eco-capacity, while the elderly hold the opposite opinion and feel that the present scale of the tourism industry should be downsized. It also appears from my interviews that life-long citizens emphasize the importance of an eco-friendly life out of the concern for their motherland, whilst newcomers adopt this kind of life because of personal interests. Finally, service providers in particular notice that there are fluctuations in tourist numbers during the whole year and that many places on Texel are still left to be explored. This means that to them, the eco-capacity of Texel is able to deal with booming tourism, whereas many inhabitants claim that the volume of tourists has been damaging to the tranquillity of the island.

There are contrasting ideas about sustainable tourism on Texel: one is the notion of sustainability within world heritage discourse, while the other one is the “indigenous knowledge” developed by local people through the process of dealing with nature. Although engagement with the local community is a significant part of UNESCO’s framework for sustainable tourism, I found no evidence for interaction and dialogue between the UNESCO framework and local stakeholders on Texel.

The case of Texel reveals the intrinsic links between local cultural tradition and environmental protection, the community development. The UN has started to realize the significance of culture in sustainable development and attempts to provide an international framework are facing the challenge of the regional difference. Most of the UN documents concerning sustainable tourism in world heritage sites apply a top-down approach; neither the action plan nor the strategy is carried out by the government, which failed to recognize indigenous knowledge as a vehicle for sustainable tourism. It is of great importance to integrate cultural traditions of sustainability into the sustainable tourism framework for world heritage and to properly appreciate indigenous knowledge.


Bandarin, F. ‘Sustainability in the World Heritage Convention: The Making of a Policy Framework’. In: Albert, Marie-Theres, ed. Perceptions of Sustainability in Heritage Studies. Vol. 4. Walter de Gruyter GmbH & Co KG, 2015, pp. 35-46.

Engels, B. ‘Nature Heritage and Sustainable Development–A realistic Option or Wishful Thinking’. In: Albert, Marie-Theres, ed. Perceptions of Sustainability in Heritage Studies. Vol. 4. Walter de Gruyter GmbH & Co KG, 2015, pp. 49-58.

ProWad. Protect and Prosper: Sustainable Tourism in the Wadden Sea

Store Workers’ Opinions on the Kinds of Shops that Fit Well on Texel

by Yanting Hu

According to Article 5 of UNESCO Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage, each State Party shall endeavor “to adopt a general policy which aims to give the cultural and natural heritage a function in the life of the community and to integrate the protection of that heritage into comprehensive planning programmes…” (p. 3). Hence, if a government wants to stimulate economic development in the context of a world heritage site, it is required to take the protection and the conservation of the heritage into account. In a nutshell, the government needs to keep the balance between the preservation of a world heritage and its economic development. This general statement also applies to Texel, one of the islands bordering the Wadden Sea, which has been a recognized World Heritage site since 2009. A Texel government official said that economic development on Texel predominantly relied on tourism, which contributed 80% of the island’s income. Another illustration of the importance of tourism for the island is the fact that the Wadden Sea was named as one of Lonely Planet’s Top 10 European travel destinations for 2016. One could predict that this might bring more tourists to the island. Hence, it is vital for the government to keep the balance between tourism development and the world heritage setting. In April 2016, I spent 3 days on Texel conducting interviews with a total of 18 people to investigate tourism in the context of the island’s World Heritage status.

To narrow down the overarching theme of balancing tourism (as a form of economic development) and world heritage preservation, my research project focused on store workers’ opinions on the kinds of shops that fit well on Texel. The findings of this research help to shed light on the broad picture of tourism in the context of the world heritage.

The primary method employed in this research project was interviews with key players in tourism, associated with three selected sites. All interviews were audio-recorded on a cell phone. Shop workers were chosen as target interviewees because they play a critical role in tourism development. On one hand, shops are businesses that to a greater or smaller extend depend on tourism; on the other hand, shops with certain characteristics that cater to the tourists’ interests can contribute to the further development of tourism.

According to Palmer, a key feature of research methods is the identification and analysis of “the structure of signification” within chosen sites, which in Palmer’s case comprised three sites representing different social settings (Palmer 2010: 129-130). Thus, the target sites for the interviews were carefully selected on the basis of their different characteristics. They are Den Burg, Oudeschild, and Oosterend. Den Burg, located in the middle of the island, it is the largest city of Texel, featuring a historic center and the town hall of the island. Den Burg has numerous stores including both local shops as well as big brand ones. It therefore is an ideal location to conduct interviews with shop workers from diverse backgrounds. Oudeschild, by contrast, is the only village on Texel that is situated right by the Wadden Sea. From Oudeschild, visitors can go on a boat trip on the Waddenzee and experience the Dutch East India Company history at a local museum. The village is often crowed with tourists from all over the world. The unique location of Oudeschild might play a significant role in the interviewees’ perceptions of the types of shops that would be most suitable in the context of a world heritage site. Finally, Oosterend is a small and quiet town that can be regarded as a contrast to Den Burg. These three places with their prominent features are taken as representatives of other towns and villages on Texel, in order to provide a relatively comprehensive grasp of the social map of the stores on Texel.

The findings of this research project will be analyzed on two levels, descriptive and interpretive. On the level of description, I present the mix of different kinds of shops present at each research site. Also, a unique type of shops on Texel that I will call  ‘mixed shops’ is taken into account. To start with, I briefly discuss the response rates for each site, or the percentage of people asked to answer the interview questions who actually answered them. In Den Burg, people from eight out of eleven stores responded to the interview request, representing a response rate of 72.7%. In Oudeschild, the response rate was 85.7% (six out of seven stores) and in Oosterend it was an impressive 100%.

Besides the categories of “local” and “big brand” shops, I encountered a third category of stores that can be called ‘mixed shops’. This kind of store was exemplified for me in a clothing shop in Den Burg that imported clothes from Nepal–but the wool used to make those clothes was from Texel, as Texel is famous for its sheep and woolen products. Obviously, this shop did not belong to big brands such as Hema or Albert Heijn. Yet, it was difficult for me to define it as a local shop. Even though the raw materials originated from Texel, all of the store’s items were imported. This experience led me to come up with the category of ‘mixed shops’. Other stores included in this category were family-owned shops on Texel selling clothes or shoes that were imported from all over the world, but where the owners were rooted in Texel.

Table 1 indicates the mix of stores in which interviews were conducted at the three research sites on Texel; the categories used in this table are local shops, big brand stores, and mixed shops, as explained above. It has to be stressed here that the ratios of different kinds of stores at the three research locations do not represent the entire mix of stores present in each location, but only the mix of stores represented in the research, that is to say, when store owners or workers agreed to be interviewed. In Den Burg, the proportion of “mixed shops” was the largest (75%) while that of local shops and big brands were the same (12.5% each). In Oudeschild, the number of local stores was 50% of the total, which equaled that of big brands and mixed shops taken together. The proportion of local stores in Oosterend, finally, reached up to 66.67%, almost twice the amount of mixed ones; no big brand stores were included in the research here.

Table 1 Mix of Shops at different research locations (interviewed shops only)

Local Shop Big Brand Shop Mixed Shop
A 12.5% 12.5% 75%
B 50% 33.33% 16.67%
C 66.67% 0 33.33%

As can be seen from Table 1, the research included fewer “big brand shops” than the other two kinds of stores, which may make the outcomes of this research project somewhat one-sided. Despite my efforts to get more balanced data, it proved difficult to secure interviews with workers in big brand stores; employees were often quite busy and some of them refused to do the interviews. For instance, although the shop assistant of Hema was willing to answer the questions, his manager did not allow him. Thus, the data of the project are not as comprehensive as expected in this regard, which is something to be improved in future research.

I now turn to the analysis of the interview data on store workers’ views of the kinds of stores that would fit well on Texel. Here I made a distinction between questions about actual changes in the number and kinds of stores in the three locations versus hoped for (hypothetical or ideal) trajectories in the development of stores locally. One of the interview questions was “Is there a difference in the mix of shops present here now as compared to recent years? If so, are there more big brand stores or local shops?” In other words, the question focused on the actual changes in the kinds of stores present at three different interview locations on Texel.

Generally speaking, the responses to the question about actual changes indicated that there were no obvious changes in the number and kind of shops in Den Burg and Oosterend, while the number of local shops grew in Oudeschild. One thing that is worth noting here is the potential effects of the economic crisis on some local stores in Den Burg. Although 6 out 8 people stated that the number of stores there was stable, one of them emphasized that ‘although the general number stays even, there are a few local shops facing the problem of bankruptcy–only some, though, not a lot…” In addition, one out of eight unequivocally stated that due to the current economic crisis, some shops went bankrupt.

Two further interview questions centered on a hypothetical future. One is “If there is vacancy for more shops, what kind of shops do you want to add? Local or big brand shops”; the other is “Do you feel there are any kinds of shops missing here?” The overall trend in the responses to these two questions, across the three interview locations, was towards local stores. Many interviewees emphasized that they wanted more local shops to keep the island special. One argued, “Visitors can go to big brand shops in other cities such as Amsterdam or Leiden, but they come to Texel because they want something unique, something ‘Texel’”. Even though there are still approximately 33% of shop workers in Oudeschild who preferred big brands, they also mentioned that there should be a limited number. One interviewee clearly stated his idea that it would be more convenient if there were more big brand stores on Texel, such as Media Market or Action, but there should be not too many of these. Consequently, in an ideal picture, shop workers preferred more Texel focused (special and unique) stores on the island. These results are summarized in Table 2.

Table 2 Shop Workers’ Preferences for Kinds of Stores (Ideal/Hypothetical)

Local Shops Big Brand Shop Neutral None
Den Burg 75% 0 0 25%
Oudeschild 50% 33.33% 16.7% 0
Oosterend 100% 0 0 0

In terms of shops missing on Texel, shop workers expressed various ideas, naming for example game stores and MacDonald’s. However, it is noteworthy that above 50% of interviewees answered that there were no shops missing on the island. The most significant reason for this prominent response is that, according to the interviewees, they were capable to purchase whatever they wanted online. Thus, the Internet has important influence on people’s ideas on the kinds of stores they feel are missing on Texel.

Several conclusions can be drawn from the collected data. First, there were no obvious changes in the number of specific kinds of shops in Den Burg and Oosterend, while the number of local shops grew in Oudeschild. Second, store workers generally indicated a preference for more local (Texel focused) shops to keep the island special and unique. Last, many store workers believed that there were no shops missing on Texel because the Internet played a key role in purchasing goods. To relate these findings with the general picture of tourism in the context of the world heritage, it can be argued that key players in tourism, such as shop owners and workers, hold an integrated view of economic development and (world) heritage preservation. In other words, they attempted to utilize the uniqueness of the world heritage to promote economic gains. When it comes to the research method used in this paper, the carefully chosen sites have contributed to a comprehensive social map of stores on Texel. However, the exclusive focus of the research on stores can be seen as one-sided; in addition, the range of interviewees and kinds of stores was rather narrow. In order to have a more complete understanding of tourism in the context of world heritage, more key players should be considered such as tourists and government officials.


Palmer, “Reflections on the practice of ethnography within heritage studies” in Sørensen, Marie Louise Stig, and John Carman, eds. Heritage Studies: Methods and Approaches. London: Routledge, 201o.

UNSCO. “Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage.” UNESCO World Heritage Centre. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, 16 Nov. 1972.

“Project Identiteit Texel”: Theorie en praktijk van een marketingidentiteit

door Floor van Wijk en Roel van Bakkum

Elk jaar bezoeken bijna 1,8 miljoen mensen Nederland’s grootste Waddeneiland Texel (bron: Texelnet) voor de verlaten stranden, golvende heuvels en mekkerende witte schaapjes. Daarnaast brengt Texel’s locatie aan de Waddenzee met zich mee dat het een broedplaats voor allerhande fauna is, die op hun beurt weer vogelspotters en zeehondenvrienden aantrekt. Voor de toerisme-sector is Texel een succesverhaal.

Het succes dat Texel echter geniet wordt niet gedeeld door alle andere plaatsen aan de Noord-Hollandse kust. Ofschoon stranden zoals Bloemendaal en Zandvoort het economisch redelijk goed doen, is een dorp als Callantsoog slechts een obscure vakantielokatie. In opdracht van de Provincie Noord-Holland boog het marketingsbureau “Identity Matching Academy” (IMA) zich over de vraag wat er gedaan moet worden om de kustplaatsen aan de Noordzee mee te kunnen laten draaien in de huidige economie. Zij schreven hiervoor een rapport genaamd ‘Keuze aan de Kust: Project Identiteit Kustplaatsen van Noord-Holland’, waarin zij hun werkwijze (het gelijknamige “Identity Matching”) uitleggen en voor de zeventien kustgemeentes (waarbij sommige plaatsen, zoals Texel; Bergen, Schoorl en Groet; en Campenduin en Hargen aan Zee als één gemeente worden gezien) een ‘DNA-profiel’ opstellen in de vorm van een mood board. In het rapport geeft IMA Zandvoort en IJmuiden als voorbeelden waar het conceptuele DNA-profiel is toegepast in de praktijk, wat terug te zien is in de manier waarop de desbetreffende kustplaatsen zich profileren op de websites van hun VVV. Zo market VVV Zandvoort het dorp aan hun Engelstalige bezoekers als “Amsterdam Beach” vanwege de makkelijke bereikbaarheid vanuit de hoofdstad, en omarmt VVV IJmuiden de voormalige Hoogovens (nu Tata Steel) en grove basalten pieren aan de monding van het Noordzeekanaal als iets ruigs en stoers. Je hoort bijna de nogal seksistische tagline van RTL7 (“Voor échte mannen”) weerklinken.

Toen de mogelijkheid zich voordeed om een weekend lang onderzoek te doen op Texel, sprong het Project ons weer te binnen. De website van de lokale VVV deed vermoeden dat ook Texel’s marketingsidentiteit onderhevig was geweest aan de plannen van IMA; de plaatjes correspondeerden met de beelden van het mood board, de taal in de teksten op de site hintte ook naar de kernwaardes die het Project voorschreef. Ons onderzoek richt zich specifiek op de volgende hoofd- en deelvragen:

Hoofdvraag: Welke rol speelt het “Project Identiteit Kustplaatsen” in de (marketings-)identiteit van Texel?

-Wat is de identiteit die het Project Identiteit Kustplaatsen projecteerde op Texel?
-Hoe ziet de Texelse toerisme industrie de identiteit van Texel?
-Hoe zien de Texelaren de identiteit van Texel?

Kort gezegd is ons onderzoek voornamelijk gebaseerd op semi-gestructureerde interviews met mensen die werkzaam zijn in de toerisme-industrie of aangrenzende industrieën (zoals de horeca) en bewoners van Texel,  en op participatieve observatie. Gezien de visuele aspecten van het ‘Project Identiteit Kustplaatsen: Texel’ (met name het mood board), voeren wij ook een beknopte beeldanalyse uit van Texel-gerelateerde objecten: flyers, merchandise en het mood board zelf.

Het was de bedoeling om met ons onderzoek er achter te komen of mensen van het Project Identiteit Kustplaatsen Noord-Holland hadden gehoord, en zo ja, van wie? Wellicht waren mensen zelf benaderd om mee te doen aan het project. Of waren onze participanten op de hoogte gebracht van het project door bijvoorbeeld de gemeente. Een andere mogelijkheid om gehoord te hebben van het project was dat mensen misschien iets gelezen of gehoord hadden van het project.

Wij hoopten vervolgens te onderzoeken wat de organisatie en/of onze participanten zelf deden om een eigen Texelse identiteit uit te dragen. Al snel bleek dat veel mensen niet van het project gehoord hadden–sterker nog, niemand van de mensen die wij tijdens ons onderzoek gesproken hebben, was op de hoogte van het project. Wij zijn vervolgens zelf gaan onderzoeken wat de identiteit van Texel was, volgens onze participanten. Dit om vervolgens onze data te kunnen vergelijken met de data uit het visiestuk van de provincie Noord-Holland. Wij zijn gaan praten met mensen van Texel en hebben onze participanten gevraagd wat Texel voor hen betekende en wat hun beelden van Texel waren. Naast mensen die op Texel wonen hebben we ook gesproken met mensen die op Texel werkten en mensen die op vakantie waren. Van de mensen die op Texel woonden hebben we mensen gesproken die er al hun hele leven woonden en mensen die relatief kort op het eiland wonen. We hebben individuen van tussen de 10 en 80 benaderd en bevraagd. Alle mensen die we aangespraken beantwoordden onze vragen. Het merendeel van de particpanten zelfs enthousiast.

Floor en Roel tijdens hun veldwerk (foto: Henrike Florusbosch)

Floor en Roel tijdens hun veldwerk (foto: Henrike Florusbosch)

De interview-methode die we in ons onderzoek hebben gebruikt zijn semigestructureerde interviews. We hadden enkele vragen in ons achterhoofd, maar de meeste vragen kwamen op tijdens de gesprekken. De vragen die wij stelden waren: “of mensen wel eens gehoord hadden van het Identiteit Kustplaatsen Project”. De vervolgvraag was: “Wat is Texel dan precies? Wat is Texel voor jou? Welke beelden heb je bij Texel? Wat is echt Texel, waar moeten we heen, wat moeten we zien om echt Texel te beleven?” We hebben variaties op deze vragen toegepast door mensen uit te dagen of iets na te vragen. Je kunt dan denken aan het feit dat we er zaterdag achter kwamen dat er meerdere slachterijen op Texel waren. Dit feit en de zelfvoorzienendheid die Texel graag nastreeft maakte dat wij tijdens het interview met een boer de nadruk hebben gelegd op de zelfvoorzienendheid van de Texelaar. Andere keren hebben we de nadruk gelegd op Texel als schapeneiland en hoe dit terug komt in de identiteit en de beelden die onze participanten van Texel hebben.

Naast deze methode hebben we gekeken naar de beelden van merchandise artikelen in de verschillende plaatsen waar we zijn geweest (Den Burg, Oudeschild en de bungalowparken tussen Den Burg en De Koog). Deze data zijn verwerkt in een aantal schema’s die de basis vormen van een van onze conclusies. We hebben min of meer willekeurige mensen aangesproken, waarvan wij verwachtten dat zij profijt hadden van de toerisme sector, zoals mensen die werkten in winkels in Den Burg, die vooral Texelse producten verkochten (of zeiden te verkopen). Zo hebben we in de slijterij gevraagd naar de Texelse dranken, en hebben we bij de snoepwinkel geïnformeerd omdat deze adverteerde met snoep van Texel. Hieronder een lijst met onze participanten, hun leeftijd, en de lokatie waar wij hen hebben geïnterviewd. Iedereen, behalve de toerist,  woonde tijdelijk of permanent op Texel. Deze toerist kwam met zijn gezin al jaren op Texel.

VVV aankondiging van de "Meierblis" op Texel (foto: Roel van Bakkum)

VVV aankondiging van de “Meierblis” op Texel (foto: Roel van Bakkum)

Voor de mensen van Texel waren we mensen van de overkant en daarnaast studenten die een onderzoek deden om een vak te halen en vaardigheden op te doen. De participanten die wij spraken waren over het algemeen bereid om met ons te praten. Op de Meierblis waar we onszelf presenteerden als studenten van Leiden die op Texel een onderzoek deden voor een vak, waren erg geïnteresseerd en behulpzaam. Zelfs toen ze dronken waren vroegen ze nog of hun bijdrage van betekenis was geweest voor ons onderzoek en wensten ze ons veel succes bij de vervolg stappen die wij nog moesten doen. Ondanks (of dankzij?) onze rol als studenten die een onderzoek deden, waren de meeste mensen bereid om met ons te spreken en onze vragen te beantwoorden. Wij waren erg blij met deze bereidheid en openheid. Als er gewerkt moest worden gaven wij de ruimte om vervolgens ons gesprek voort te zetten. Wij hielden ook in de gaten of mensen verder moesten of het juist leuk vonden om met ons te praten. Als mensen het niet leuk vonden dan hielden we het kort.

Wij deden op Texel ook participatief onderzoek. Iets dat nieuw voor ons was. Vanuit onze achtergrond waren we niet gewend aan het afnemen van interviews met mensen op straat. Daarom hebben we de meeste interviews samen afgenomen. Onze samenwerking had nog een voordeel doordat we zo meer en betere data konden verzamelen. We hoorden beide de informatie die de participant ons gaf tijdens de interviews. Een ander voordeel was dat Floor minder geneigd was om af te dwalen in de interviews en Roel tijdens een interview niet slechts genoegen nam met een kort antwoord.

Naast de semi-gestructureerde interviews en de partiperende observatie hebben wij ook beeldmateriaal uit flyers en folders vergeleken met de beelden die het Project Identiteit Kustplaatsen gebruikte om Texel te beschrijven. Het model van de Identity Matching Academy is al erg snel duidelijk door hun catchphrase: “authenticiteit is de sleutel”. Zij constateren dat het kopieergedrag van bedrijven (tel maar eens hoeveel restaurants kipsaté en carpacciosalade op het menu hebben staan) niet werkt in de huidige trend. Consumenten vragen om unieke ervaringen en zien al snel of iets werkelijk ‘anders’ of ‘vernieuwend’ is of slechts een ander marketingssausje heeft. De Identity Matching methode focust zich op het creëren van een imago dat past bij de locatie waarop het wordt toegepast, wat aansluit op hun kernfilosofie dat “bestemmingen van nature een context voor gedrag” zijn. Hoe meer de consument of bezoeker zich thuis voelt op een bestemming, hoe sneller deze geneigd is om terug te komen, is de gedachte.

Het ‘MINT-Model’ geeft een leidraad hoe volgens de Identity Matching methode het aantrekken van consumenten werkt. Net als veel afkortingen in het veld van marketing staan de letters van het model voor de stappen die gedaan moeten worden genomen: Marketing en Communicatie, Identity Matching, Network of Values, en Transactie. De uitwerking van dit proces gaat echter andersom, van de T naar de M, in vier fases; identificatie (het neerzetten van een bedrijfs of bestemmings imago), taxatie (indexeren wie dit imago gaat waarderen), conceptontwikkeling (kijken hoe dit imago in het ‘marketing landscape’ past), en realisatie (plannen hoe dit alles gerealiseerd kan worden en dat vervolgens doen). Daarna zijn er nog twee “stappen terug”. Van de Transactie stap terug naar de Identity Matching stap heet Herkenning; het gebruik van de diensten van een bedrijf of bestemming propageert de identiteit van het bedrijf of bestemming, en maakt het herkenbaarder. Dit is in zekere zin het principe van branding. De stap terug van Transactie naar het Network of Values is de stap van Relatievorming.

De vraag nu is hoe de Identity Matching Academy dit proces heeft toegepast op Texel. Zoals eerder beschreven houdt het maken van een mood board een deel van de identiteitsvorming in. Samen met medewerkers van de VVV’s en de gemeentes van vier kustplaatsen die beschreven worden in Keuze aan de Kust zijn er een aantal “DNA-profielen” opgesteld. Texel’s profiel komt als meest noordelijke plaats als eerst. De afbeelding van het profiel van Texel is hier te vinden (aan het eind van het document).

Ofschoon onze interviews zeer uiteen liepen in inhoud en informanten, is de leidraad van ons onderzoek wel grotendeels bewaard gebleven. Alhoewel al snel duidelijk werd dat zeer weinig mensen van het Project Identiteit Kustplaasten hadden gehoord, bleef de focus wel op wat men zag als “Texels” en wat de overeenkomsten (en verschillen) waren tussen dat beeld en het beeld van het ‘Project Identiteit Kustplaatsen: Texel’. Het was al de eerste dag van ons onderzoek dat we door hadden dat onze onderzoeksvraag wellicht een beetje breder moest zijn. In plaats van exhorbitant vaak “nee” te horen op de vraag “Heeft u gehoord van dit project?” focusten wij ons zodoende op de vraag “Wat voor beelden krijgt u bij Texel?”. De beelden die onze interviewees omschreven kwamen vaak overeen met de beelden die we zagen in het IMA rapport, en veel termen kwamen zeker overeen met de “key values” van het Project. Nu zijn die beelden en termen leuk en aardig, maar hoe beschrijf je een eiland zonder de eilanders te beschrijven? In andere woorden; wat is de identiteit van Texel zonder de identiteit van Texelaren?

Analyse van thema’s in interviews
De thema’s die veelvuldig terugkwamen in de gesprekken zijn Texel’s focus op toerisme, zelfvoorzienendheid, en de veeteelt (met nadruk op de overal aanwezige schapen).

De geschiedenis van de toeristische industrie van Texel gaat volgens een van onze gesprekspartners terug op de jaren ’20. Deze vrouw heeft vanaf de jaren ’50 in het pension van haar ouders (en later van haarzelf) gewerkt, tot het moment dat zij met pensioen ging. Ze gaf ons een inzicht in de geleefde geschiedenis van Texel en de toerisme sector, bijvoordbeeld dat het door het grote aantal Duitse gasten op het eiland cruciaal was voor toerismeuitbaters om goed Duits te spreken.

Het label “Texel” is ook belangrijk voor de toeristische marketingsstrategie. Veel bedrijven hebben “Texel” in de naam en veel producten werden aangeprezen als iets dat van Texel af kwam, of dit nou echt waar was of niet. Een voorbeeld van écht Texelse producten, althans, producten die op Texel geproduceerd zijn, was de Texelse kruidenbittersectie in slijterij De Wit in Den Burg. Er is ruim een meter breed vijfplankig schap gereserveerd voor dranken die van Texel komen, van rummen tot wodka tot het bekende Texelse Juttertje van Cor de Wit. In een gesprek met een medewerkster van de slijterij bleek dat de Texelse dranken zowel bij toeristen als bij het lokale cliëntele goed verkopen.

Een voorbeeld van “Texelse” producten die niet echt Texels zijn zagen we in een van de snoepwinkels. De winkelier hier verkocht allerlei “Texels” snoepgoed: Texelse schapen- en konijnenkeutels, Texelse chocoschapen, Texels naaktstrandzand, Texelse zwerfkeien en Texels lucht-in-blik. Navraag leerde dat het enige Texelse in het assortiment de lucht-in-blik was wat, zoals de naam al doet vermoeden, een leeg blik met “Texelse” lucht is. Texelaren zijn dan weliswaar trots op hun eiland, maar “Texel” is ook een winstgevend concept, dat veelvuldig wordt gebruikt om producten die wel of niet iets met het eiland te maken te hebben in de markt te zetten.

Een ander terugkerend thema in onze interviews was zelfvoorzienendheid. Texel doet er veel aan om een zo zelfvoorzienend mogelijk eiland te zijn. De veerbootdienst TESO (Texels Eigen Stoomboot Onderneming) is in handen van het eiland zelf, er worden in veel restaurants lokale producten (zoals lamsvlees) gebruikt en Texel heeft zelfs een eigen bierbrouwerij, die wij hebben bezocht. De nadruk hier ligt op de inperking “zo zelfvoorzienend mogelijk.” Dit werd onder andere duidelijk bij bierbrouwerij Texel, waar het Texelse Skuumkoppe wordt gebrouwen, dat nu in heel Nederland te verkrijgen is in cafés en zelfs in sommige supermarkten. Wij spraken in het proeflokaal van de brouwerij een (bar)man die ons uitgebreid vertelde over de focus die het bedrijf heeft. Brouwerij Texel heeft zich naast het maken van smakelijk bier gericht op de optimalisatie van het waterverbruik. Waar ze vroeger 37 liter water gebruikten om een liter bier te brouwen, is er nu slechts twee liter water nodig voor één liter bier. Het benodigde water wordt vanuit het IJselmeer naar Texel gepompt, omdat Texel door de intense toerisme industrie en de lokale wolfabriek zoveel lokaal water gebruikt, dat het niet rendabel is om ook voor de brouwerij lokaal water te gebruiken. De pompen kunnen het simpelweg niet aan. Water is niet het enige dat niet van Texel komt. Ofschoon de brouwerij wel veel Texels graan gebruikt, komen de verschillende hopsoorten die nodig zijn voor het brouwen van het bier uit België, Duitsland en Amerika. Hop groeit niet goed op Texel door de zilte zeelucht, maar in andere landen is hoge kwaliteit hop wel te telen.

Alhoewel veel bedrijven enthousiast meedoen met initiatieven om Texel zelfvoorzienender en milieuvriendelijker te maken (deze twee gaan vaak hand in hand), zijn er ook kritische geluiden. Een voorbeeld hiervan is ons gesprek met een melkboer die tevens eigenaar is van een camping. Waar wij eerder een optimistisch succesverhaal over de optimalisatie van bierbrouwen kregen, hoorden we van hem een somber verhaal over misstanden in de agrarische sector. Zonnepanelen en zelfvoorzienendheid zijn leuk en aardig, vertelde de boer ons, maar er zit een wereld tussen het ideaal en de praktijk, want wie zou het betalen? De boer stelde dat mensen, en hij in het bijzonder, een stuk enthousiaster zou zijn over de dromen van lobbyisten als er ook winst gemaakt zou kunnen worden door de mensen die investeerden in dure zonnepanelen en soortgelijke groene projecten. Ook was hij sceptisch over de claim van de brouwerij dat zij enkel lokaal graan zouden gebruiken. Volgens hem was het Texelse graan van lage kwaliteit en werd het aan het vaste land gemengd met graan van betere kwaliteit uit streken verder van de zee af. Dit scepticisme kan worden gezien als boze woorden van een verongelijkte boer, maar het feit dat de man bestuurslid is van de Land- en Tuinbouw Organisatie (LTO) Texel impliceert wel aan dat hij kennis van zaken heeft.

Een aantal mensen noemde schapen als beeld synoniem aan Texel. Texel staat bekend om diens herkenbare schapenboets, schuren die er uit zien als doormidden geknipte huizen. Ofschoon deze gebouwen slechts dienden als tijdelijk verblijf voor schaap en herder, is hun vorm wel karakteristiek voor Texel. De belangrijkste factor voor de schapenteelt is echter niet zozeer de veelzijdigheid in gebruiksvoorwerpen die men van het wollige diertje kan halen, maar de resistentie die schapen hebben tegen zoutig of brak water. Ofschoon het mogelijk is om koeien te houden op het eiland, zijn schapen van oudsher een intrinsiek deel van het eiland. Een oudere gesprekspartner vertelde eeen verhaal over haar jeugd, waarin zij zich de rammenkeuringen in het Den Burg van vroeger herinnerde (rammenkeuringen worden overigens nog steeds worden gehouden). Het Texelse schaap is niet alleen een icoon van Texel, maar ook een icoon van het schapenras, waarbij er zelfs een apart schapenras is dat de Texelaar heet. Texelse fokrammen zijn zo gewild dat ze er hele stamboomboeken zijn opgesteld voor de individuele rammen.

Net als dat niet iedere Texelaar in het gareel springt op het moment dat zelfvoorzienendheid wordt genoemd, denkt ook niet elke Texelaar aan schapen. In een kort interview met de huidige eigenaar van (een andere) snoepwinkel werden schapen geen enkele keer genoemd. Zijn gedachtes aan Texel waren de lange, verlaten stranden, en de rust die het eiland met zich mee bracht.

Analyse mood board en toeristisch beeldmateriaal voor Texel
Op het mood board voorgesteld door IMA zien we een zestiental beelden (15 afbeeldingen en 1 kleurwaaier), waarvan sommige makkelijk te associëren zijn met Texel, en sommige wellicht een beetje meer uitleg nodig hebben. We zien zeehonden en schapen, helmgras en de veerboot. We zien drijfhout, Texels “skuumkoppe” bier, Texelse kaas, een katamaran die -waarschijnlijk- de Ronde van Texel aan het zeilen is, en skydivers, een activiteit die op Texel mogelijk is dankzij de vliegbasis. Dit zijn redelijk duidelijke beelden die aansluiten op de manier waarop Texel wordt geprojecteerd in folders en op de website van de VVV.

De meer esoterische beelden hebben ook volgens IMA een diepere uitleg nodig. De tas en het (lamsvlees) gerecht ernaast refereren aan Texel’s duurzaamheid en zelfvoorzienendheid, waarin natuurlijke elementen en lokale producten worden gebruikt om het eiland minder afhankelijk te maken van de overkant. De koffers, de klok en het “boomhotel” staan alledrie voor abstracte concepten, respectievelijk de gelaagdheid en diversiteit van de dorpen van het eiland (de koffers), tijdloosheid en vooruitstrevendheid (de klok), en duurzaamheid en inpasbaarheid van de bebouwing (het boomhotel).

Tijdens het weekend op Texel hebben wij ook folders en flyers verzameld om in een later stadium te analyseren op beeldmateriaal. In totaal hebben we 60 verschillende folders bekeken en vergeleken met het beeldmateriaal van het Project Identiteit Kustplaatsen (“Keuze aan de Kust”). De folders zijn allereerst onderverdeeld op basis van de thema’s die wellicht belangrijk zijn voor toeristen, zoals te zien is in Tabel 1 hieronder.

Tabel 1: Folders (n = 60)

Activiteiten 45
Vakantiewoningen 3
Kranten 5
Natuur 2
Eten 4
Vervoer 1
Texelse producten 1

Uit Tabel 1 concluderen we dat de folders vooral gericht zijn op het doen van activiteiten op Texel. Op Texel kun je vooral dingen doen. Wat men kan doen op Texel wordt verder uitgewerkt in de tabel hieronder. Het betreft hier wederom thema’s (specifieke activiteiten) die in het beeldmateriaal naar voren komen. Er is hierbij een onderscheid te maken tussen dingen die ook op Texel te doen zijn, maar niet uniek zijn voor het eiland, versus activiteiten die wel uniek zijn voor Texel. Met dit onderscheid in het achterhoofd zijn de folders betreffende toeristische activiteiten geanalyseerd op wat voor soort activiteit ze beschrijven;  de resultaten worden weergegeven in Tabel 2.

Tabel 2: Activiteiten (n = 45)

Natuur alleen op Texel 6
Musea alleen op Texel 7
Sportvissen 1
Garnalen vissen 1
Zeehonden spotten 6
Het Wad 2
Andere activiteiten 3
Workshops 4
Op Noordzee strand 3
Andere activiteiten die elders kunnen 19

De natuur, musea, en het spotten van zeehonden op de zandbanken van de Waddenzee zijn volgens Tabel 2 de belangrijkste activiteiten die je kunt doen als je op Texel bent. Deze dingen zijn ons ook geadviseerd zelf te doen, door de mensen die werkten op de bungalowparken. Ook fietsen en wandelen is iets dat ons is aangeraden. Ook eten en shoppen, maar dat is hier opgenomen als activiteit die ook elders kan. Op Texel kun je ook veel dingen doen, die niets te maken hebben met een eiland, of Texel specifiek. Je kunt hierbij denken aan carten, vliegen, koken, winkelen, eten, beatytratments/arangementen. Boerderij bezoeken, adventerbanen, paardentram, bioscoop. Op Texel is er volgens de mensen met wie wij spraken “voor ieder wat wils” en dat is ook goed te zien in het beeldmateriaal.

Uit e-mail correspondentie met het Texelse Onderneming Platform bleek zeer snel dat het Project Identiteit Kustplaatsen inderdaad in 2015 is toegepast op Texel, maar dat het na fase 2 (Taxatie) werd afgekapt omdat de VVV van Texel en de TOP zich meer wilden focussen op de aparte identiteiten van de dorpen zelf. Wat die specifieke identiteiten zijn, is niet erg duidelijk uit ons onderzoek naar voren gekomen, hoewel de stereotypes van De Koog als uitgaansgelegenheid, Den Burg als winkeldorp en Oudeschild als vissersdorp wel zijn  genoemd in onze interviews.

Door te vragen naar de beelden die mensen hadden bij Texel, en terug te refereren naar het mood board van de Identity Matching Academy merken we wel dat er overeenkomsten waren tussen de opgelegde ‘identiteit’ van Texel en het beeld dat Texelaren hadden van Texel. Dit beeld van schapen, zee, en zelfvoorzienendheid, komt ook terug in de flyers en folders die we hebben onderzocht. Project Identiteit Kustplaatsen zat niet ver af van de identiteit van het eiland aan het Hollandse end van de Waddenzee, maar de onbekendheid van het project op Texel heeft meer te doen met het verschil in interesse tussen de VVV en TOP enerzijds en het Project anderszijds.

Het beeld dat wij hebben gekregen van Texel is echter genuanceerder dan het beeld dat het Project Identiteit Kustplaatsen heeft opgesteld. Ofschoon hun beschrijving ook de ‘nep’-ambachten zoals het aanprijzen van “Texelse” producten die niet van Texel komen in acht neemt, schetsten zij een eenduidig beeld van Texel. Wat zij echter als kernwaardes neerzetten, zoals zelfvoorzienendheid en eigengereidheid, zijn geen zwart-wit aangenomen waardes in de Texelse samenleving. Men legt een focus op duurzaamheid, maar denkt tegelijkertijd aan de winst die te behalen valt. Men presenteert en omarmt producten als “Texels”, maar kent ook zeker de kracht van het ‘merk’.

De rol van Texel binnen het Project en Noord-Holland moet nog verder ontwikkeld worden. Misschien moet Texel eerst kijken wat de andere plaatsen doen, zodat zij net een beetje anders is of kan zijn. Texel is ook nu echter al uniek, want nergens anders in Noord-Holland moet je met een boot naar een unieke plek. Een plek waar je alles kunt doen wat je maar wilt, shoppen, feesten, musea bezoeken, lopen, fietsen, zweefvliegen, skydiven, zeehonden spotten, schaapjes aaien en meer. En dat alles met mensen die vriendelijk zijn en van hun eiland houden.

World Heritage, Local Heritage: Levels of Relevance in Heritage Perceptions

by Siqi Wei

In my four years of living in the Netherlands, I’ve hardly ever heard people or organizations– including organizations related to tourism – talking about UNESCO World Heritage sites in the Netherlands, not even when I went to some of them, for example, Mill Network at Kinderdijk-Elshout and the Seventeenth-Century Canal Ring Area of Amsterdam. (In fact, I only became aware that I had been to these were World Heritage sites after I checked the UNESCO World Heritage List.) Not many Dutch people seem to be aware that some of places nearby them are recognized as World Heritage by UNESCO. For me, this is quite surprising when compared to my personal experience growing up in China, where a UNESCO recognized heritage site can be a big deal. It is this phenomenon of what I call “under-emphasizing” of World Heritage that made me want to find out the “why” behind it.

My primary assumption was that people living in or near UNESCO recognized World Heritage sites, and by extension people from other parts of the Netherlands, might view heritage sites as local heritage instead of world heritage because they live there and probably have a close relationship with the site, therefore associating it more with local characteristics. According to this assumption, it seems that there might be different perceptions of heritage—at least two, in this perspective—, including “local heritage” and “world heritage”. It might be that these different perceptions of heritage could explain the “under-emphasizing” of World Heritage. Thus, the purpose of this research project is to find out what kinds of perceptions people who live in or near a WH site have of this site, when viewed as “heritage.” The results can be interesting and important for government departments or organizations to improve policies regarding the safeguarding of World Heritage.

Like the other research projects for this class, this project focuses on the case of the Wadden Sea, a trans-boundary natural heritage site listed by UNESCO on the World Heritage List in 2009. The research was conducted on the island of Texel, which is located in the north of the Netherlands and on the west corner of the Wadden Sea. It has the coast of the North Sea on one side of the island with big areas of beach, and the coast of the Wadden Sea on the other side of the island with big nature areas (texel.net).

Methods and sources
The primary sources of this research were gathered in two ways: observation and interview. The observation part was based on personal experience and observing materials related to the Wadden Sea’s heritage status on the Texel island. I personally had never heard of the Wadden Sea before I started this research, regardless of its World Heritage status. During my time on Texel, I have only seen one UNESCO World Heritage sign of the Wadden Sea on the whole island (apparently there are three). In the Tourist Information center, there was one pile of brochures titled Our Wadden Sea–World Heritage Site, published by the Common Wadden Sea Secretariat (CWSS) in a lower left corner of the shelf filled with various promotion brochures, and being covered by a big standing poster; I would not have found it if I was not intentionally looking for similar promotional materials, and this brochure is the only promotion material I found related to the Wadden Sea’s World Heritage status. However, in Ecomare, which is a sea aquarium, there was a whole room stating the Wadden Sea’s World Heritage status, including the reason of this recognition and its significance.

Tourist materials about Texel (photo by Henrike Florusbosch)

The interviews were conducted based on the methods and suggestions of Sorensen’s chapter 9 in Heritage Studies: Methods and Approaches. She states that in interviews, researchers have the tendency to shape questions around their expectations for answers (169). But instead, the interviews should be a collaborative effort of both the interviewer and the interviewee, in other words, the interview questions should “invite a response” about how the interviewee’s way of seeing and understanding the world rather than only shaped by the interviewer’s perceptions (Sorensen 176)

Interview questions formed in this project can actually be viewed as a combination of the “openness” suggested by Sorensen and a pre-shaped result. In order to get precise answers as to what kinds of perceptions people have of the Wadden Sea in terms of heritage, six levels of relevance were identified beforehand, but the interview questions also leave space for the interviewee by asking to elaborate asking “why” after each yes/no question).

The heritage “levels” that were identified in this research are as follows, with the reasons why it is identified stated after each level:

  • World – as the Wadden Sea is recognized as World heritage
  • European – as the Wadden Sea situated in Europe and is a trans-boundary heritage covers the Dutch, German and Danish Wadden Sea area
  • Dutch – as the place this interview was conducted is a Dutch island
  • Regional (Noord-Holland, Friesland, Groningen) – as the Dutch Wadden Sea part is included in these three provinces
  • Local (Texel itself) – as the interview was conducted on the island Texel
  • Personal – as people maybe have special connections with a heritage or view it as something close to their lives.

Based on these levels, I asked people the following interview questions:

  • Do you know the Wadden Sea is a UNESCO recognized World Heritage?
  • Do you agree with its World Heritage status? Why do you think it is a world heritage? Or conversely, why do you think it should not be regarded as a world heritage?
  • Do you think it can be viewed as something European, maybe a European heritage? Why (or why not)?
  • As a Dutch national, do you think the Wadden Sea represents something Dutch? Can it be regarded as a Dutch national heritage? Why (or why not)?
  • From a regional/provincial perspective, do you think the Wadden Sea represents something special for the region/provinces? Can it be viewed as a regional heritage? Why (or why not)?
  • From a local point of view, can it be seen as a local heritage, something with special characteristics that are unique to Texel? Why (or why not)?
  • Do you yourself have some personal connections with the Wadden Sea? Do you think it can also be regarded as personal heritage to you? Why (or why not)?

Before doing the interviews, I was afraid that by identifying these precise levels beforehand would limit the interviewee’s answers or put words in their mouth, but this turned out not to be the case, with some surprising moments when identifying the levels worked as a trigger for the interviewee to say things they were actually thinking of. For example, early on in an interview with a shop worker, I asked her whether or not she thought the Wadden Sea could be viewed as a world heritage, she did not answer “yes, I do” or “no, I don’t”, but immediately said “I think it is a Texel heritage”. This does not mean that she did not understand what the question conveys, but indicates that “the Wadden Sea being a Texel heritage” is clearly more important to her. Thus, sometimes a pre-shaped question may also open another door for the interview results, and show the world from the interviewee’s perspective.

Interviews were conducted at different locations on Texel, including Den Burg, Oudeschild, De Koog, and Ecomare. Den Burg is at the center of the island, with institutions such as the city hall and tourist information center located there. Oudeschild was chosen because of its geographical location being next to the Wadden Sea. Ecomare was chosen because of its close link to animal preservation as Ecomare is a nature museum, a sea aquarium and a seal sanctuary. De Koog was also included as an interview location because of its different characteristics and atmosphere from other towns on the island: it is a more juvenile and party-like town, with various kinds of bars, clubs, etc. It is also close to the North Sea instead of the Wadden Sea, thus, there may be different group of people there, for example, tourists from other parts of the Netherlands.

Kaap Skil museum in Oudeschil (photo by Henrike Florusbosch)

Kaap Skil museum in Oudeschil (photo by Henrike Florusbosch)

Results and analysis
The number of interviewees for this research was 14, including one couple. Of the interviewees, nine were aware of the Wadden Sea’s World Heritage status. Most of the people interviewed for this research were people who lived and worked on Texel, many of them in shops and tourist facilities. Two interviewees (a couple) were tourists from elsewhere in the Netherlands.

Figure 1: Number of People viewing the Wadden Sea as a Heritage at Different Levels

Figure 1 shows the number of people interviewed who viewed the Wadden Sea as heritage at each of the different levels identified. Almost everyone said that the Wadden Sea should be viewed as a world heritage, with the exception of one person saying that it is “Texel heritage” and personal heritage but nothing else. The reasons people gave for saying that the Wadden Sea classified as “world heritage” are mainly that the Wadden Sea is a unique natural beauty, that it should be protected and it is the whole of humanity’s responsibility to protect nature.

Less than half of the interviewees agreed that the Wadden Sea is a European heritage. People agreed with it mainly because of its geographical location being in Europe, the fact that it is a trans-boundary heritage connecting three European countries and increasing European integration in the past two decades which makes people from all over Europe feel more related.

Half of the people stated that they thought of the Wadden Sea also Dutch heritage, mainly because they are aware that the Dutch government put effort into protecting the Wadden Sea, and also because of the Dutch’s close relationship with the sea and water in general. People who did not agree with the relevance of this level explained their position mainly with reference to the Wadden Sea being a nature site, which is not made by the Dutch but by nature. Others noted that the Wadden Sea as a site lacks specific Dutch characteristics.

Only two people thought of the Wadden Sea as a regional heritage. By contrast, most of the people interviewed thought it rather belongs to other heritage levels. Half of the interviewees agreed that the Wadden Sea is a local heritage. Their explanations here center mainly on the fact that the Wadden Sea and the island of Texel share some specific characteristics, for example seals and birds. In addition, interviewees mentioned that people on Texel are proud of the island and things related to the island. The reason why others interviewees disagreed with the relevance of this level, was their conviction that the Wadden Sea does not only belong to Texel, but the whole world.

Finally, as for the personal level, half of the interviewees thought the Wadden Sea could be seen as a personal heritage. Their reasons here were mainly related to their personal love for nature and the quietness the Wadden Sea brings.

The results of my own observations as mentioned above seems to align with the interview data in suggestion that the promotion of the Wadden Sea’s World Heritage status does not seem to be enough people to be aware of it. The reason might be that people who live and work on Texel do not think UNESCO recognition contributes much to the Wadden Sea. Almost all the interviewees stated that the Wadden Sea, with its natural beauty, can speak for itself. They also think the UNESCO recognition is just an add-on label. None of the interviewees thought tourists visiting Texel do so because the Wadden Sea is a World Heritage. Additionally, according to the tourist information centre, there was no difference in tourist flow before and after the UNESCO recognition; the reason is that the Wadden Sea and Texel was already very popular for tourism before UNESCO recognition and the main reason people visiting is that it is a perfect getaway place from busy urban life.

However, lack of UNESCO promotion does not necessarily lead to disagreement with its world heritage status and lack of consciousness of the reasons for safeguarding heritage sites. This can be seen from the reasons people provided in response to the open-ended questions. The people who were interviewed for this research are very much aware that the nature is important for the whole world and that every global citizen should take responsibility for safeguarding it.

Questions of identity, too, play an important role in the way in which heritage is recognized (or not), especially when it comes to the “European level” and the “Dutch level”. In spite of the geographical location, due to European integration and national identity building, the concept of Europe as a whole and the Dutch nation as a whole as well as specifically Dutch characteristics are being constantly emphasized. Examples of this are a statement by one of the interviewees, “We are now Europe, we stand as one” or the observation “the Dutch people feel more related to the sea and we, the Dutch people, really try to preserve the nature as it is” as another interviewee stated.

The research seems to suggest that the heritage concept proposed by UNESCO  is different from the concept people have of heritage when it comes to the “local level” and the “personal level”. The former is more related to the appreciation for the nature, while the latter is more related to the appreciation for what the site brings to them and the emotions they attache to it.

In sum, this research has discovered that majority of interviewees knew that the Wadden Sea is a World Heritage site despite of the limited visible presence of promotional materials. More importantly, all interviewees agree with the World Heritage status and are highly aware of the need to safeguard natural heritage, which is important to all human beings. Additionally, the majority of the people interviewed view the Wadden Sea as Dutch, local, and personal heritage–these aspects are related, in turn to the site’s geographical location, identity, and personal relation with the Wadden Sea including emotional relations. For the promotion and safeguarding of heritage sites, besides the current emphasis on nature preservation, using language emphasizing people’s identities and their relationship with sites would be useful to generate even more appreciation of the beauty and therefore raise awareness, since people would then feel more related to the heritage sites.


World Heritage Branding on Texel: Perceptions and Content Analysis

by Sabrina George

In 2014, the Common Wadden Sea Secretariat (CWSS) published a “brand paper” for the Wadden Sea (see here).  The paper regards the reader as an “ambassador” of the Wadden Sea and outlines the branding strategies for the site, including such things as taglines, logos, mission statements, and target audiences. The paper defines a brand as “an exclusive and desirable idea embodied in products, places, services, people and experiences. A branded place makes people aware of the location and connects desirable associations” (“Brand Paper” 7). This attention to branding on the part of the CWSS is in line with UNESCO’s guiding principles for “the conservation and management of world heritage cultural landscapes”, which hold that “branding” a place and its traditions is one of the innovative measures that can contribute to successful management (p. 36). The current research project considers the extent to which the branding strategies proposed in the CWSS “brand paper” coincide with local initiatives and perceptions of branding, because people living near or in heritage sites are arguably the most affected by such matters.

fellow student in front of large map of Texel (picture by Sabrina George)

fellow student in front of large map of Texel (photo by Sabrina George)

Research Objectives
The research objective of this paper is to collect and analyze data in order to understand the extent to which people’s perceptions and use of the World Heritage brand align with official UNESCO discourse. This research hopes to engage with local perspectives in order to gain insight into the complex nature of heritage sites and to pose (but not necessarily answer) the question, “Whose heritage is it?”

Sources and Methodology
The primary sources used for content analysis are the World Heritage Brand Paper for the Wadden Sea (2014) and the Wadden Sea World Heritage pamphlet (2011), both produced by the CWSS. These sources complement the larger portion of the research, which consists of interviews conducted on Texel in April 2016.

Interviews were conducted by presenting the interviewees with selected images or texts from one of the two UNESCO documents, which functioned as discussion prompts. After gauging the interviewees’ awareness of UNESCO and the World Heritage List, the discussion would progress into a topic list interview format. A total of 15 people were interviewed, 13 of whom lived on Texel and 2 of whom were Dutch tourists. Nine females and six males were interviewed. Eight people fell into the age group of 20-30, three were between 40-50, and four were between 50-60. Of the 13 interviewees living on Texel, ten were shop keepers or owners, one was an employee at Ecomare, one was a government employee in the city hall, and one was an employee at the tourist information center. Of these demographics, occupation was considered the main feature around which to base results and analysis. No rigid selection method was used. Interviewees were chosen based on their interest in the topic and their willingness to answer questions. After data collection, analysis was conducted by comparing interviewees’ responses to content in the UNESCO documents.

Reflecting on the methodology, it was often challenging to use a structured topic list when conducting interviews. Interviews would often digress into other, equally interesting, topics that did not particularly contribute to answering this paper’s research question. As Palmer states in reflection of her experiences in ethnography, “data gathered by means of observation and interviews certainly illustrate the messiness of qualitative research… however ‘mess’ should not be viewed pejoratively but rather as an apt description of lived experience– both of the group or society being investigated and of the ethnographer” (135). In light of this, both the structured parts of the interviews and the digressive discussions contributed to a greater personal understanding of what interviewees found important about the the subject matter at hand. In future research, digression can be anticipated and taken into account, and there should be greater commitment to consistency in the order and manner of which topic list questions are utilized.

Results and Analysis
Awareness of UNESCO’s World Heritage List
When presented with the Wadden Sea World Heritage pamphlet and asked if they were aware of UNESCO’s list of World Heritage, 12 interviewees replied ‘yes’ (one of whom even said “of course”, as if it were common knowledge), and 3 replied ‘no.’ Most of those who replied ‘yes’ were able to give a short explanation of the list and were aware that the Wadden Sea was inscribed on the list in around 2009. Of the three people that have not heard of the UNESCO World Heritage List, one was a Dutch tourist who was drawn to Texel because of its peacefulness and one was a salesperson at a Texel tourism shop. This shop was full of unique Texel souvenirs (such as candles in the shape of sheep) and was a clear example of local marketing without using UNESCO’s brand.

museum exhibit devoted to the World Heritage status of the Wadden Sea, at Ecomare (photo by Sabrina George)

museum exhibit devoted to the World Heritage status of the Wadden Sea, at Ecomare (photo by Sabrina George)

Perceptions of the Wadden Sea’s “Brand Essence”
When shown the brand paper’s “brand essence” (or its fundamental nature or quality) , “One Wadden Sea, One Global Heritage,” and asked to respond, the interviewees had several different reactions. Three interviewees felt this essence expressed “collaboration” and “working together.” A woman working at the tourist information center elaborated with a statement that also sounded like a tagline, “You can’t live with or without the sea.” This implies that her idea of collaboration not only encompasses people working together, but also people and the environment working together. The other two people felt the essence conveyed the collaboration between people, especially in Europe. This view coincides with that of the brand paper, which perceives the protection and appreciation of Wadden Sea heritage as a partnership between many different players, in particular the Trilateral Wadden Sea Cooperation (“Brand Paper” 10).

Another three interviewees felt the description of the “brand essence” implied “ownership.” One shop owner also responded with her own tagline, “We belong to the world and the world belongs to us.” This coincides with UNESCO’s values and perceptions of heritage. A shop keeper responded with yet another tagline, “It’s ours but it’s not ours.” Her response does not match the level of ownership perceived by the previous woman who stated that people and the world belong to each other. Her statement can be interpreted as meaning that global heritage takes away from local ownership, or as meaning that local heritage also belongs to the world (therefore it is “not just ours”), and perhaps holds the locals more accountable for protecting and raising awareness of their heritage.

Two interviewees immediately thought of “protection.” One shopkeeper also gave his interpretation of the tagline in a form of another tagline, which was “One Wadden Sea means you can only do it right once.” By this he meant there was an urgent need to protect the sea, which aligns with UNESCO’s mission (14).

A government employee working in city hall stated she likes how “One Wadden Sea” implies there is one collective story about the Wadden Sea rather than a multitude of stories ranging from Den Helder to Groningen. This aligns with UNESCO’s value of collective heritage, however her statement also indicates she regards this heritage on a national level rather than taking into account the Danish and German parts of the sea. This contrasts with UNESCO’s belief that World Heritage must be ‘universal’ and therefore not national or regional (8).

One shopkeeper, who had never heard of UNESCO or the World Heritage list, was somewhat taken aback by the brand essence. She explained that it made it seem as if the Wadden Sea was something very special, and as she grew up on Texel she has generally taken it for granted and therefore has never thought of it that way. She said she might feel more affected if the brand essence were about a heritage site in another country.

Perceptions on the benefits of the UNESCO brand
The majority of interviewees found both positive benefits and negative consequences to UNESCO’s branding of the Wadden Sea. Several, sometimes contradictory, themes emerged from the discussions. The topic that emerged most frequently was tourism. Six interviewees, consisting of shopkeepers/owners, an employee at Ecomare, and a Tourist Information Center employee believed there were more tourists coming to Texel because of the UNESCO brand and this was beneficial for the economy and their businesses. Interestingly, half of the interviewees who believed tourism was beneficial also regarded increased tourism as a negative consequence of the UNESCO brand. The Ecomare employee complained that the Dutch part of the Wadden Sea was already busier than its Danish and German counterparts before the UNESCO inscription, and after 2009 she noticed Texel was becoming overcrowded, stating “at a specific moment in one day, there may be ten people along the Danish part of the Wadden Sea, 100 along the German part, and 800 along the Dutch part.” However, she stated that Ecomare actively engages in the branding of Texel as UNESCO World Heritage, and that their organization has a cultural heritage and communications intern working to attract people from Amsterdam to come “visit a World Heritage site for a day.”

Another interviewee, a waiter, expressed concern at how many tourists were polluting Texel’s eastern coast along the Wadden Sea. However, when asked if his workplace partakes in the UNESCO branding of the Wadden Sea, he replied, “No, but we probably should,” and expressed belief in the mutual benefit of attracting more tourists to the island and promoting UNESCO at the same time. The Tourist Information employee saw that increased tourism led to many businesses in Texel to see “only in dollar signs” and felt that their heritage was being commodified. The UNESCO brand paper, while promoting sustainable tourism, does not explicitly address negative aspects of increased tourism flows (“Brand Paper” 13).

Two interviewees thought the UNESCO brand benefited locals by reminding them of the value their heritage holds. The Tourist Information employee believed that it is easy for locals, herself included, to take heritage for granted, and talking to tourists about Wadden Sea World Heritage reminds her of the place’s significance. She believes the World Heritage brand makes it more special. A shop owner said she noticed increased awareness about Wadden Sea heritage amongst locals, and that before the inscription to the list in 2009, many locals were wary of the term ‘heritage.’ However, she did not elaborate on why this was the case. These two examples show that UNESCO’s branding efforts have succeeded to some extent among locals.

Two interviewees mentioned the negative consequences for fishermen. The Tourist Information employee said she understood that fishermen were quite hesitant about World Heritage because of the protectionism that comes with it (fishermen are limited in the amount of fish they can catch) because “you’re touching their money.” One Dutch tourist fully believed the UNESCO brand was beneficial, and helped in the efforts to protect the ecosystem of the Wadden Sea. A shop owner believed the opposite – that the Wadden Sea was being ‘over-protected’ due to the UNESCO brand and its natural balance in the ecosystem was being disturbed. The tourist’s perspective coincides more with UNESCO’s mission. A shop owner believed one benefit is that national and local governments are held increasingly accountable for safeguarding heritage in a way that brings pride to their citizens. However, he also stated that this invites extra rules and restrictions, which complicate the lives of ordinary people. Another shop keeper felt that the UNESCO brand primarily benefits those who are “higher-up” in government, as they can flaunt their country’s heritage, rather than ordinary locals, but these criticisms are not addressed in the brand paper.

Perceptions on Texel’s dependency on the UNESCO brand
When asked whether or not Texel’s branding was dependent on UNESCO’s “seal of approval”, a majority of interviewees said “no”, with two saying “to some extent.” No interviewee said “yes.”

Six interviewees who said “no” explained themselves by saying that in terms of tourism, Texel has been successful since before the Wadden Sea’s ascription to the list in 2009, and that these tourists are attracted to aspects of Texel such as nature, wildlife, and the friendliness of locals rather than its UNESCO “seal of approval.” Two of the interviewees who said “no” were also among those who had never heard of UNESCO or its work. Therefore, they completely believed Texel could achieve its own brand without being part of the World Heritage list. Two other interviewees discussed local efforts to protect the natural heritage of Texel and the Wadden Sea that were not affiliated with UNESCO’s efforts. One interviewee stated, “we don’t need to use the World Heritage list as an excuse to conserve the island’s nature.” Therefore, some believed Texel could also protect its natural landscape without help from UNESCO.

Three interviewees expressed their belief that World Heritage is only a label. One interviewee stated, “it’s a recognition, but the area itself stays the same. The place speaks for itself.” Another interviewee said, “Texel does not need that UNESCO sign to be Texel. People come whether we have the Wadden Sea or not.” The third interviewee did not believe Texel needs the UNESCO brand, stating “why does something already of value need a stamp?” The two interviewees who said Texel depends on UNESCO’s “seal of approval” “to some extent” both worked in tourism – one at Tourist Information and the other at Ecomare. Both stated some tourist groups, especially from Asia, travel to Texel largely because they are interested in seeing a World Heritage site. However, they both believed it was not the main driving force in terms of overall tourism.

sheep and seals as emblems of Texel (photo by Sabrina George)

children’s drawings of sheep and seals captioned with ‘Texel’ in StayOkay Hostel (photo by Sabrina George)

Perceptions on ownership of heritage
UNESCO famously views its recognized heritage sites as “global heritage”–belonging to “all people of the world.” Furthermore, one major criteria these sites have to satisfy is universality–as in, “the scope must be global, not national or regional” (“Brand Paper” 8). To determine how the interviewees viewed ownership of the Wadden Sea, they were shown the front of the Wadden Sea World Heritage pamphlet, which reads “Our Wadden Sea World Heritage Site,” and were asked the question, “In your opinion, who does ‘our’ refer to?” Seven interviewees gave an answer that aligned with UNESCO’s views, namely, that the Wadden Sea belongs to the world. Of these interviewees, one salesman said that while the sea was part of a global heritage, the responsibility to protect it laid with Europe. A salesperson at the Texel fish market said, “You cannot own heritage – it belongs to the world.” By saying this, the salesperson seems to believe global heritage is not a form of ownership. A tourist said Wadden Sea heritage belongs to the whole world because the whole world has the responsibility of protecting it.

The rest of the interviewees’ opinions diverged in the sense that they felt ownership of the Wadden Sea had a smaller scope, which perhaps does not entirely align with the universal quality UNESCO professes its sites possess. Another tourist said Wadden Sea heritage belonged to the three countries along the sea–The Netherlands, Germany, and Denmark–, as they share the sole responsibility of protecting it. Two interviewees saw it as belonging to The Netherlands. Three interviewees believed Texel had ownership over this heritage, with one shopkeeper stating that “people here feel related to the sea.” The subject of fishermen arose again with two interviewees. One employee at the Ecomare, who was the only non-Dutch interviewee and surprisingly the only interviewee who viewed the Wadden Sea as personal heritage, felt that while the heritage also belongs to fishermen, they should exercise more caution when fishing in protected areas. A shop owner had the opposite opinion–that the Wadden Sea did not belong to him but solely to the fishermen who live off of it and are out at sea every day. He further stated, “there are a lot of people who think they can preserve the Wadden Sea, but they can’t as well as the fishermen. It’s the fishermen’s sea. The fishermen understand the sea more than someone sitting in an office.”

It is evident from the responses that the notion of the ownership of heritage largely coincided with the responsibility to protect. While around half the interviewees believed the Wadden Sea belonged to the world, the other half quite strongly believed it belonged to certain regional, national, and even individual groups–showing that only half the interviewees shared the same perception of heritage ownership as UNESCO.

Perceptions on imagery
In the final part of the interviews, the interviewees were asked what images they would put in a pamphlet to advertise the Wadden Sea. The interviewees had not viewed the inside of the pamphlet beforehand. Their responses were then compared to the contents of the Wadden Sea World Heritage pamphlet. Most of the responses coincided with the images that were present in the pamphlet. Responses included “seals,” “birds,” “sea,” “lighthouse,” “dunes,” “fishing boat,” “mudflats,” and “tourists.” Below are some images taken from the pamphlet that correspond with the responses.

One central image many interviewees mentioned was “sheep,” but sheep photos were not present in the pamphlet. It could be said that the sheep image is part of a local branding initiative rather than a UNESCO one. Below are two additional photos taken in Texel of sheep as brand symbols (see also the photo in the previous section). These images show how branding through means other than UNESCO can often yield impactful results.

sheep stuffed animals in a store on Texel (photo by Sabrina George)

sheep stuffed animals at Texel’s Tourist Information (photo by Sabrina George)

Discussion and Conclusion
This research project yielded many diverse results on how the UNESCO brand is perceived and used by people on Texel. Most people were aware of UNESCO and their mission, and often felt that it benefited their lives or livelihood on the island in some form, whether through increased tourism or through raised awareness among locals about Wadden Sea heritage. People generally responded favorably to the brand essence of the site, although many took it upon themselves to come up with other essences that better suited them. Half the interviewees believed the Wadden Sea belonged to a global heritage. Furthermore, most of the images that people thought of when contemplating how they would go about branding Texel often corresponded with images that were already used in the UNESCO documents, though prior exposure to UNESCO branding may have influenced these responses.

On the other hand, some people, notably one that works in a tourism shop and works with branding on a daily basis, have never heard of UNESCO or their mission. Others readily found negative consequences tied to UNESCO branding, such as an overflow of tourists, increased damage to sites that should be protected, and rising dissatisfaction among fishermen. Half the interviewees had completely different ideas in comparison to UNESCO regarding the ownership of heritage–a significant observation considering UNESCO’s entire mission could be said to revolve around the notion that heritage belongs to the world. Finally, evidence of successful uses of branding independent of the UNESCO label shows how Texel may not need UNESCO to create a successful brand for itself, as is implied in the UNSECO brand paper.

While the perceptions of many people on Texel do to some extent align with those of UNESCO’s, perhaps greater engagement with locals is necessary to close the gap that currently exists. More research can be conducted on a broader range of people to better understand how to brand Texel and the Wadden Sea in a way that can be seen as both successfully managing the site and as staying committed to the importance of local perception and ensuring their opinions are not overshadowed by larger, more powerful actors.

sheep as an emblem of Texel (photo by Sabrina George)

a car decal depicting a sheep with ‘Texel’ written under it (photo by Sabrina George)

Domnick, Anja. Wadden Sea World Heritage Brand Paper. Brand Paper. Ed. Harald Marencic. Common Wadden Sea Secretariat, 2014.
Mitchell, Nora, Mechtild Rössler, and Pierre-Marie Tricaud. World Heritage Cultural Landscapes. Working paper no. 26. N.p.: UNESCO World Heritage Centre, 2009.
Our Wadden Sea World Heritage Site. Common Wadden Sea Secretariat, 2014.
Palmer, Catherine. “Reflections on the Practice of Ethnography Within Heritage Tourism.” Heritage Studies: Methods and Approaches. Ed. John Carman and Marie Louise Stig Sorensen. 2009.

De perceptie van erfgoed op Texel: een vergelijking tussen toeristen en bewoners

door Donna de Groene en Carli Peters

Een van de doelen van UNESCO is het publiek betrekken bij erfgoed (Unesco.Org). Het is echter onbekend in hoeverre dat werkt bij de Waddenzee. Het Waddenzee gebied trekt altijd veel toeristen (Van der Deijl en Van Hazel 2014) en toerisme is hierdoor een zeer belangrijke inkomst bron voor alle eilanden in het Waddenzee gebied. Een van deze eilanden in het Waddenzee gebied is Texel. Uit onderzoek is gebleken dat veel toeristen op Texel niet weten dat de Waddenzee een UNESCO World Heritage site is (Van Werkhoven en Van Zuijlen 2014, 135). Daarnaast is het de vraag of deze toeristen op Texel het unieke ecosysteem van de Waddenzee zelf als belangrijk erfgoed zien. Een andere vraag is hoe de bewoners van het Texel dit ervaren. Het verschil in perceptie op het erfgoed van de Waddenzee tussen de bewoners van Texel en toeristen zal onderzocht worden. De perceptie van erfgoed is een belangrijk onderwerp, aangezien dit van invloed is op de manier waarop het erfgoed kan worden gewaarborgd.

Onderzoek naar de perceptie van erfgoed op Texel
De onderzoeksvraag is: Wat is het verschil in perceptie van de UNESCO World Heritage site de Waddenzee op Texel tussen toeristen en bewoners van het eiland? Deze onderzoeksvraag zal onderzocht worden door middel van foto elicitatie. Hieronder zal deze methode verder uitgelegd worden. Daarna volgen de resultaten van het onderzoek, opgesplitst in de perceptie van bewoners enerzijds en toeristen anderzijds, en tot slot een vergelijkende analyse van de resultaten voor de twee onderzoekspopulaties.

De methode die gebruikt is om de onderzoeksvraag te beantwoorden is foto elicitatie. Bij deze methode worden foto’s of andere visuele bronnen geïncorporeerd in de interviews voor het onderzoek (Harper 2002, 13). Er zijn vier verschillende varianten van foto elicitatie als methode. Het verschil tussen de varianten is de wijze waarop de gebruikte foto’s tot stand komen: de foto’s zijn gemaakt door de onderzoeker; de foto’s zijn verzameld door de onderzoeker; de foto’s zijn gemaakt door de geïnterviewde mensen; of de foto’s zijn verzameld door de geïnterviewde mensen (Matteucci 2013, 191). Bij ons onderzoek is gebruik gemaakt van foto’s die door onszelf zijn verzameld voorafgaand aan het onderzoek op Texel, wegens de korte tijdsduur van het veldwerk. Het voordeel van het gebruik van zelf verzamelde foto’s is dat er mogelijke discussies kunnen ontstaan met geïnterviewden wanneer zij met de foto’s geconfronteerd worden (Matteucci 2013, 191).

In totaal zijn er tien foto’s gebruikt voor ons onderzoek: een foto van het wad; de duinen; het strand en een stuk van de Noordzee; een groep vogels; zeehonden; schapen die langs de dijk oplopen; een vissersboot; de Teso veerboot; de vuurtoren van Texel; en een foto van huisjes in Den Hoorn. Aan de geïnterviewden werd gevraagd de tien foto’s op volgorde te leggen van ‘het meest typerend voor Texel’ en het ‘minst typerend voor Texel’ en van ‘het meest typerend voor het erfgoed van de Waddenzee als UNESCO World Heritage site’ naar ‘het minst typerend voor het erfgoed van de Waddenzee’. Er is gekozen om een volgorde te vragen voor zowel Texel als de Waddenzee, omdat een mogelijk verschil tussen de beide aspecten dan ook naar voren kan komen. Als laatste zijn nog een aantal demografische vragen gesteld.

Carli en Donna tijdens een interview

Carli en Donna tijdens een interview (foto: Henrike Florusbosch)

In totaal zijn er 46 personen geïnterviewd voor het onderzoek. Mensen waren erg bereid om mee te werken aan het onderzoek. Er is aan 50 personen gevraagd of ze bereid waren mee te werken en 46 wilden dat ook.  Het grootste deel van de interviews heeft plaatsgevonden in het centrum van het dorpje Den Burg, wat in het midden van Texel ligt. Het is mogelijk dat door deze locatiekeuze minder mensen hebben gekozen voor foto’s van het strand en de duinen. Tevens is het mogelijk dat deze locatie ertoe heeft bijgedragen dat de foto van de huisjes in Den Hoorn minder vaak werden herkend en daarom als minder typerend werden gezien, zoals in deel 3 nader besproken zal worden. Een andere foto die achteraf minder gelukkig gekozen lijkt is de foto van de vogels, die als minder typerend voor Texel wordt gezien dan verwacht was (zie deel 3). Een factor die hierin meespeelt lijkt te zijn dat op deze foto voornamelijk meeuwen staan afgebeeld, terwijl er ook andere, meer unieke, soorten vogels op Texel voorkomen.

Resultaten: percepties van toeristen op erfgoed
In totaal zijn er op Texel 23 toeristen, negen mannen en veertien vrouwen, geïnterviewd. De voornaamste reden een bezoek aan Texel was voor het merendeel van de toeristen dat een weekendje Texel voelt als een vakantie. Dit gevoel kwam met name naar voren tijdens de veertocht naar Texel, waarbij men het gevoel kreeg op een totaal andere locatie terecht te komen. Vijftien toeristen waren bekend met de UNESCO World Heritage status van de Waddenzee, acht toeristen waren hier niet mee bekend.

Welke foto’s zijn het meest/minst typerend voor Texel?
De foto van de schapen langs de dijk wordt het vaakst gezien als meest typerend voor het eiland Texel (fig. 1). De voornaamste reden dat schapen werd gezien als zeer typerend voor Texel is omdat er erg veel schapen op Texel zijn. Tevens is het mogelijk lammetjes te knuffelen en zijn er overal schapensouvenirs te koop, wat de perceptie van Texel als schapeneiland versterkt. Naast de foto van de schapen werden ook de foto’s van de veerboot, vuurtoren, het wad en zeehonden als typerend gezien voor Texel. De veerboot werd als meest typerend voor Texel gezien omdat je deze moet nemen om op Texel te komen. De vuurtoren werd als meest typerend voor Texel gezien omdat dit een van de belangrijke bezienswaardigheden op het eiland is. De zeehonden werden als meest typerend voor Texel gezien omdat men dit associeerde met het Waddengebied en omdat deze te bezichtigen zijn in Ecomare.

Figuur 1: Foto’s die door toeristen zijn gekozen als het meest typerend voor het eiland Texel.

De foto van de huisjes in Den Hoorn worden het vaakst gezien als minst typerend voor het eiland Texel (fig. 2). Men is van mening dat deze huisjes ook op andere plekken in Nederland te vinden zijn. Tevens heeft men dit soort huisjes vaak niet gezien op Texel. Sommigen vinden dat Texel getypeerd wordt door zon, zee, strand en natuur. De huisjes passen hier niet bij. Naast de foto van de huisjes in Den Hoorn werden ook andere foto’s gezien als niet typerend voor Texel. Dit zijn de foto’s van de duinen, de vissersboot, de vogels, de vuurtoren en de zeehonden. De duinen werden als minst typerend voor Texel gezien omdat dit eenzelfde type landschap is als op de Veluwe. De zeehonden werden als minst typerend voor Texel gezien omdat zij niet in de natuur voorkomen op Texel. De vogels werden als minst typerend voor Texel gezien omdat deze ook op andere plekken voorkomen. Deze keuze komt er mogelijk door dat er meeuwen zijn afgebeeld op de foto. De vuurtoren werd als minst typerend voor Texel gezien omdat vuurtorens ook op andere plaatsen te vinden zijn.

Figuur 2: Foto’s die door toeristen zijn gekozen als het minst typerend voor het eiland Texel.

Welke foto’s zijn het meest/minst typerend voor de Waddenzee?
De foto van het wad wordt het vaakst gezien als het meest typerend voor het erfgoed van de Waddenzee UNESCO World Heritage site (fig. 3). Het wad wordt door de ondervraagde groep vaak gezien als het daadwerkelijke erfgoed en de basis van de UNESCO World Heritage site. Het wad is uniek voor de Waddenzee en dit zorgt voor een bijzonder ecosysteem dat niet op andere plaatsen voorkomt en wat behouden moet worden. Het wad wordt gezien als een deel van de Waddenzee dat niet vervangbaar is. Naast het wad wordt de foto van de zeehonden ook vaak zien als het meest typerend voor het erfgoed van de Waddenzee UNESCO World Heritage site. De keuze voor zeehonden hangt samen met het idee dat de natuur typerend is voor het erfgoed van de Waddenzee UNESCO World Heritage site. Wanneer men denkt aan natuur, denkt men als eerste aan de zeehonden. Naast de foto’s van het wad en de zeehonden worden ook de foto’s van de duinen, schapen en vissersboot gezien als typerend voor de Waddenzee UNESCO World Heritage site.

Figuur 3: Foto’s die door toeristen zijn gekozen als het meest typerend voor het erfgoed van de UNESCO Werelderfgoed site de Waddenzee.

De foto van de huisjes in Den Hoorn worden het vaakst gezien als het minst typerend voor het erfgoed van de Waddenzee UNESCO World Heritage site (fig. 4). De huisjes worden vaak als minst typerend voor het erfgoed van de Waddenzee UNESCO World Heritage site gezien omdat men vooral de natuur ziet als het erfgoed. Aspecten in de Waddengebied die door mensen zijn gemaakt worden vaker gezien als vervangbaar en daardoor worden zij niet gezien als het erfgoed. Verder worden de huisjes niet perse geassocieerd met het Waddengebied. Men is van mening dat de huisjes ook op andere plekken in Nederland, zoals Noord-Holland, voorkomen. Naast de foto van de huisjes in Den Hoorn werden ook andere foto’s gezien als niet typerend voor het erfgoed van de Waddenzee UNESCO World Heritage site. Dit zijn de foto’s van de duinen, de veerboot, de vissersboot, de vogels en de vuurtoren. De veerboot werd als minst typerend gezien voor het erfgoed van de Waddenzee UNESCO World Heritage site omdat deze door mensen is gemaakt en dus vervangbaar is. De vogels werden als het minst typerend gezien voor het erfgoed van de Waddenzee UNESCO World Heritage site omdat deze ook voorkomen op andere plekken. De vuurtoren werd als het minst typeren voor het erfgoed van de Waddenzee UNESCO World Heritage site gezien omdat vuurtorens ook op andere plaatsen te vinden zijn.

Figuur 4: Foto’s die door toeristen zijn gekozen als het minst typerend voor het erfgoed van de UNESCO Werelderfgoed site de Waddenzee.

Texel versus de Waddenzee: een vergelijking
De foto van de schapen wordt het vaakst gezien als de foto die het meest typerend is voor het eiland Texel. Het erfgoed van de Waddenzee UNESCO World Heritage site wordt het meeste getypeerd door de foto van het wad. Foto’s die voor Texel als meest typerend worden gekozen, zijn voornamelijk het gevolg van menselijke activiteiten op het eiland. De foto’s die worden gezien als het meest typerend voor het erfgoed van de Waddenzee UNESCO World Heritage site hebben daarentegen vaker een relatie met de natuur in het Waddengebied.

In tegenstelling tot de verschillende meest typerende foto’s voor het eiland Texel en voor het erfgoed van de Waddenzee UNESCO World Heritage site, is de minst typerende foto voor beiden hetzelfde. Dit is namelijk de foto van de huisjes in Den Hoorn. De belangrijkste reden dan deze foto voor beiden gekozen is als het minst typerend is omdat deze huisjes ook worden geassocieerd met andere plekken van Nederland, zoals Noord-Holland, Friesland en Drenthe.

Resultaten: percepties van bewoners op erfgoed
In totaal zijn er 23 inwoners van Texel geïnterviewd, dit waren voornamelijk mensen die in winkels in Den Burg werkten. Niettemin was de groep van ondervraagden verder erg gevarieerd. Er zijn zowel mannen als vrouwen geïnterviewd, mensen van onder de 20 tot boven de 65+. Ook het hoogste opleidingsniveau van de geïnterviewde groep varieerde erg. Het was opvallend dat ook van de bewoners de meerderheid niet wist dat de het Waddenzee gebied een UNESCO World Heritage site is. Toch werd er veel gezegd dat er bewust gekozen was op Texel te gaan wonen voor de natuur. Ook de groep die niet wist dat de Waddenzee een UNESCO World Heritage site was, gaf dit vaak als reden. Daarnaast waren ook vaak praktische aspecten betrokken bij de keuze op Texel te (gaan) wonen;  mensen hun ouders of partner woonden hier bijvoorbeeld. Sommige mensen waren simpelweg hier geboren en hadden nooit de behoefte gevoeld om ergens anders te gaan wonen.

Welke foto’s zijn het meest/minst typerend voor Texel?
De bewoners vonden de foto van de veerboot, de TESO, duidelijk het meest typerend voor Texel. De meerderheid koos er zelfs voor deze foto als meest typerend voor Texel (zie fig. 5). Dit verbaasde ons in eerste instantie, aangezien de veerboot op zichzelf natuurlijk duidelijk niet op Texel te vinden is. Daarnaast zijn veerboten natuurlijk ook op andere plaatsen te vinden.

De reden dat de veerboot als eerste plaats werd was bij vrijwel alle bewoners min of meer hetzelfde. De boot is het eerste wat je ziet als je naar Texel komt, en mensen denken meteen aan Texel wanneer ze deze boot zien. Een opvallende reder om de veerboot op de eerste plaats te zetten kwam van een jonge geïnterviewde man, ‘De veerboot brengt de toeristen naar Texel en zonder toeristen zouden Den Burg en de rest van onze steden niet kunnen bestaan.’ Deze redenering is natuurlijk min of meer correct, want de grootste inkomstenbron van Texel is natuurlijk toerisme. Misschien zagen meer van onze geïnterviewde personen de boot wel (onbewust) als een symbolisering voor het toerisme op Texel. Het kan natuurlijk ook zijn dat ze vinden dat het feit dat ze een eiland zijn, maakt dat ze onderscheiden kunnen worden van willekeurige andere plaatsen in Nederland. Daarnaast werden de schapen en de vuurtoren vaak op de eerste plaats, of hoog in het rijtje geplaatst (zie fig. 5). De redenen hiervoor waren uiteenlopend. De schapen werden vaak hoog geplaatst omdat ‘Texel nog steeds meer schapen heeft dan inwoners’, of omdat het door toeristen werd gezien als typerend voor Texel. De vuurtoren werd vaak hoog geplaatst omdat het volgens sommige van de foto’s, het enige was, wat echt duidelijk alleen op Texel te vinden is. De natuur was volgens hen minder typerend omdat het ook op andere plaatsen gevonden kan worden, terwijl deze specifieke vuurtoren nergens anders staat dan op Texel.

Figuur 5: Foto’s die door inwoners zijn gekozen als het meest typerend voor het eiland Texel.

Er was niet heel duidelijk één foto die werd gekozen als minst typerend voor Texel (zie fig. 6) De foto die het meest werd gekozen als minst typerend voor Texel, was de foto waarop huisjes waren afgebeeld. Deze huisjes staan echter in Den Hoorn. Veel mensen herkenden de huizen niet en kozen er daarom voor om het op de laatste plaats te zetten. Het zou dus wel kunnen zijn dat als we in Den Hoorn mensen hadden geïnterviewd de foto veel minder laag geëindigd zou zijn. Er werd echter ook vaak gezegd dat deze soort huisjes overal in Nederland te vinden zouden kunnen zijn. De zeehonden en het strand eindigden ook tamelijk vaak op de laatste plaats (zie fig. 6). Vaak werd hiervoor als argument gegeven dat het strand overal is, en niet alleen op Texel.

Figuur 6: Foto’s die door inwoners zijn gekozen als het minst typerend voor het eiland Texel.

Het is dus opvallend om te zien dat de inwoners vooral dingen zie zelf meteen herkennen zien als typisch Texel. Dit is natuurlijk ook logisch, want deze mensen zijn hier al langere tijd. Het is echter ook opmerkelijk dat mensen vooral denken dat iets niet ergens anders ook te vinden moet zijn om typisch voor Texel te kunnen zijn.

Welke foto’s zijn het meest/minst typerend voor de Waddenzee?
Niet iedereen wilde een duidelijke rangorde geven als er gevraagd werd of ze nu de foto’s op volgorde wilde leggen voor wat er typisch was aan het erfgoed van de Waddenzee. Sommige mensen zeiden alleen, ‘ja, dan komen de foto’s met natuur voorop’. Het is opvallend dat er ook geen foto duidelijk op de eerste plaats staat. De natuur foto’s vallen dan ook duidelijk op de eerste plaats te vinden, maar ook de veerboot werd nog vaak als meest typerend gekozen (zie fig. 7). Sommige personen gaven hier voor als reden dat je zonder veerboot nog steeds dit erfgoed niet te zien krijgt. Andere zeiden dat ze veerboot erfgoed was, omdat ze deze wilde behouden, en hij nooit vervangen zou mogen worden voor een brug. Er werd echter ook vaak gekozen om de boot lager te plaatsen, omdat het niet meest typerend was voor erfgoed van de Waddenzee. Het is echter wel erg apart dat de foto van het strand met de Noordzee het meest werd gekozen als typisch voor erfgoed van de Waddenzee.

Figuur 7: Foto’s die door inwoners zijn gekozen als het meest typerend voor het erfgoed van de UNESCO Werelderfgoed site de Waddenzee.

Er werd vaak als argument gegeven dat dat natuur op alle wadden te vinden was, of dat zeehonden overal op de wadden te vinden zijn. Dit maakt ze typerend voor de Waddenzee, vonden de inwoners. Daarnaast werd er vaak gezegd ze de uitgebreide natuur zonder bebouwing willen behouden en ze het daarom zien als erfgoed. De foto’s die de daadwerkelijke redenen uitbeelden dat het Waddenzee gebied op de UNESCO World Heritage lijst staat, zoals de foto van het Wad zelf en de vogels, werden echter niet vaak op de eerste plaats gezet (zie fig. 7).

De algemene opvatting dat de natuur als erfgoed gezien wordt, wordt benadrukt doordat de foto met de huizen nog steeds het meest werd gekozen als minst typerend voor erfgoed van de Waddenzee. Verder werd ook de foto van de vuurtoren vaak gekozen als minst typerend (zie fig. 8). Als het erfgoed gebied van de Waddenzee werd dus vaak de natuur gekozen, en de ‘man-made’ objecten werden niet gezien als erfgoed van de Waddenzee.

Figuur 8: Foto’s die door inwoners zijn gekozen als het minst typerend voor het erfgoed van de UNESCO Werelderfgoed site de Waddenzee.

Texel versus de Waddenzee: een vergelijking
Het is opvallend dat inwoners van Texel de veerboot zagen als meest typisch voor Texel. Er werd echter wel voor de foto van het strand gekozen, als er werd gevraagd wat meest typisch was voor het wad. Daarnaast was het duidelijk dat ze de natuur meer zagen als erfgoed, dan objecten die door de mens gemaakt zijn. Ook foto’s waarop duidelijk menselijke invloeden zichtbaar waren, eindigden lager. De schapen werden veel minder gezien als erfgoed van de Waddenzee, maar wel als typerend voor Texel.

De foto van de huizen werd als minst typerend gezien voor zowel Texel, als voor erfgoed de Waddenzee. Dit komt waarschijnlijk deels omdat de inwoners niet wisten waar de foto gemaakt was. De reden de foto als minst typisch werd gezien verschilde wel enigszins. De inwoners vonden de foto niet typisch voor Texel omdat ze de plaats niet herkenden en de huizen ook op andere plaatsen in Nederland gevonden kunnen worden. Dit werd ook als reden gegeven waarom het niet typisch erfgoed was. Er werd echter ook gezegd dat er veel van deze huizen zijn en het daarom niet perse behouden hoeft te worden.

Analyse: waarin verschillen de percepties van toeristen en bewoners op erfgoed?
Om te onderzoeken of er een verschil is in perceptie tussen inwoners van het eiland Texel en toeristen op het eiland, zijn de resultaten van de beide groepen met elkaar vergeleken. Hetgeen wat als meest typerend werd gezien voor het eiland Texel verschilde aanzienlijk tussen toeristen en inwoners van het eiland. De helft van de toeristen zag de schapen als meest typerend voor het eiland Texel, omdat er erg veel schapen op Texel te vinden zijn. Het merendeel van de inwoners zag de veerboot als meest typerend, omdat de veerboot de enige manier is om op het eiland te komen en omdat dit het eerste is wat toeristen zien. Het was echter niet zo dat de opvattingen compleet verschilden. Naast de schapen zagen de toeristen de veerboot, de vuurtoren en de zeehonden ook als typerend voor Texel. Inwoners kozen ook voor schapen en de vuurtoren als typerend voor Texel. Uit deze vergelijking kan geconcludeerd worden dat er verschillen zijn in wat wordt gekozen als meest typerend voor Texel. Schapen worden door toeristen vaak gezien als meest typerend, waarschijnlijk omdat schapen vaak worden neergezet als symbool voor Texel. Toeristen gaven dit zelf ook aan in de interviews door te zeggen dat er veel schapensouvenirs te koop zijn op Texel. Ditzelfde kan ook gelden voor de zeehonden, doordat deze te bezichtigen zijn in natuurmuseum en zeehondenopvang Ecomare, worden ze door toeristen vaker geassocieerd  met Texel. Inwoners gaven daarentegen vaak aan de veerboot als meest typerend voor Texel te zien, een van de oorzaken hiervan zou kunnen zijn dat toeristen via de veerboot naar Texel komen en dat toerisme de grootste inkomstenbron is van het eiland. Daarnaast is de boot ook het enige vervoersmiddel naar het vaste land.

Er is weinig verschil aanwezig in wat wordt gezien als minst typerend voor het eiland Texel. Beide ondervraagde groepen gaven aan de foto van de huisjes in Den Hoorn als minst typerend te zien. Er is echter wel verschil wanneer wordt gekeken naar de verdere keuzes van de groepen. Toeristen gaven aan vogels en duinen ook als weinig typerend voor Texel te zien, terwijl de inwoners zeehonden en strand als weinig typerend voor Texel zagen. Het verschil in de keuze voor strand als weinig typerend komt er mogelijk door omdat er vaak mensen naar Texel komen voor het strand terwijl inwoners het strand zien als iets natuurlijks dat ook op andere plekken voorkomt. Het verschil in de keuze voor duinen als weinig typerend komt er mogelijk door dat de inwoners deze specifieke plaats herkenden, terwijl toeristen deze plaats vaak relateerden aan de Veluwe.

Een verschil is te zien in wat wordt gezien als meest typerend voor het erfgoed van de Waddenzee UNESCO World Heritage site. Toeristen vonden het wad het meest typerend voor het erfgoed van de Waddenzee, omdat zij het wad zagen als iets unieks voor de Waddenzee wat behouden moet worden. Inwoners zagen het strand als het meest typerend voor het erfgoed van de Waddenzee, omdat ze dit associeerden met de natuur. Het is echter vreemd dat ze dit zien als typerend voor erfgoed van de Waddenzee, aangezien het strand bij de Noordzee hoort. Naast het wad zagen toeristen zeehonden ook als typerend voor het erfgoed van de Waddenzee. Inwoners kozen ook voor de veerboot, het wad en de zeehonden als typerend. Opvallend is dat beide onderzoeksgroepen kozen voor foto’s van natuur als meest typerend voor het erfgoed van de Waddenzee, maar dat de specifieke foto verschilde. Tevens is het opvallend dat de vogels niet als typerend werden gezien voor het erfgoed van de Waddenzee. Dit komt er mogelijk door dat er meeuwen zijn afgebeeld op de foto, en meeuwen komen aan de rest van de kust van Nederland ook voor.

Er is weinig verschil te zien in wat wordt gezien als minst typerend voor het erfgoed van de Waddenzee UNESCO World Heritage site. In beide groepen werd de foto van de huisjes in Den Hoorn het vaakst als minst typerend voor het erfgoed van de Waddenzee gekozen. Wanneer wordt gekeken naar de verdere keuzes zijn er wel verschillen zichtbaar. Toeristen kozen vaak voor de veerboot en de vissersboot als weinig typerend voor het erfgoed van de Waddenzee, terwijl inwoners de vuurtoren als weinig typerend voor het erfgoed van de Waddenzee zagen. Beide onderzoeksgroepen kozen voor foto’s van culturele aspecten als minder typerend voor het erfgoed van de Waddenzee. De keuze voor de specifieke foto’s verschilde echter wel.  Dit komt er mogelijk door dat de toeristen zich meer bewust van de vuurtoren omdat dit een van de toeristische trekpleisters is. Mogelijk zijn zij daardoor van mening dat dit een belangrijke locatie is die behouden moet worden.

Dat zowel de toeristen als de inwoners de foto van de huizen als minst typerend kozen voor alle categorieën zou kunnen komen omdat deze foto gewoon geen goede foto is binnen het onderzoek in het algemeen, omdat de huizen misschien ouderwets aandoen voor iedereen.

Het doel van dit onderzoek was om te achterhalen of er een verschil was in perceptie van Texel en het erfgoed van de Waddenzee UNESCO World Heritage site tussen toeristen en inwoners van het eiland Texel. Voor het onderzoek zijn 46 mensen geïnterviewd en is er gebruik gemaakt van foto elicitatie. De ondervraagden werd gevraagd tien foto’s op volgorde te leggen van meest typerend voor Texel naar minst typerend voor Texel en van meest typerend voor het erfgoed van de Waddenzee naar minst typerend voor het erfgoed van de Waddenzee. De resultaten van deze interviews zijn geanalyseerd per groep. Het belangrijkste onderscheid tussen de twee groepen is het onderscheid tussen toeristen en inwoners. Na de analyse zijn de resultaten met elkaar vergeleken. Het voornaamste verschillen tussen de doelgroepen betreft wat men het meest typerend vindt voor Texel en het erfgoed van de Waddenzee. De inwoners zagen de veerboot als het meest typerend voor Texel, terwijl toeristen de schapen als het meest typerend zagen voor het eiland.  Wat betreft het erfgoed van de Waddenzee, waren toeristen waren van mening dat het wad het meest typerend was, terwijl inwoners van mening waren dat het strand van de Noordzee het meest typerend was. Beide doelgroepen waren van mening dat de huisjes in Den Hoorn het minst typerend zijn voor Texel en voor het erfgoed van de Waddenzee.

De precieze reden van deze verschillen is onduidelijk. Het is niet vreemd dat toeristen en inwoners een verschillende perceptie hebben op wat typisch Texel is. Toeristen zien schapen als typerend voor Texel, en schapen worden ook verkocht op het eiland als typisch Texel. De inwoners vinden de boot echter belangrijker voor Texel, dit lijkt vooral te komen uit het feit dat ze willen benadrukken dat Texel een eiland is. Het wellicht opmerkzaamste verschil is dat in ons onderzoek alleen de toeristen het wad zagen als het meest typerend voor UNESCO erfgoed de Waddenzee. De inwoners die hebben meegedaan aan ons onderzoek zagen het strand met de Noordzee als meest typerend voor de Waddenzee. Beiden groepen kozen wel voor natuur als belangrijk voor erfgoed. Het lijkt echter wel alsof de toeristen bewuster waren van het feit dat de Waddenzee UNESCO World Heritage is en daarom misschien ook de precieze redenen weten waarom het World Heritage is.


Deijl, J. van der, en A. van Hazel, 2014. Goed maar ingewikkeld. In G.A Persoon, 2014. Balancing acts: theorie en praktijk van bescherming van cultureel en natuurlijk erfgoed. Leiden: Interne publicatie Universiteit Leiden, 106-119.

Harper, D., 2002. Talking about pictures: a case for photo elicitation. Visual Studies, 17(1), 13-26.

Matteuci, X., 2013. Photo elicitation: Exploring tourist experiences with researcher-found images. Tourism Management 35, 190-197.

Werkhoven, J. van, en J. van Zuijlen, 2014. Toeristen op Texel. In G.A Persoon, 2014. Balancing acts: theorie en praktijk van bescherming van cultureel en natuurlijk erfgoed. Leiden: Interne publicatie Universiteit Leiden, 132-145.

Balancing Acts: Student Research on Texel, 2016

The Dutch Wadden Island of Texel was named as one of Lonely Planet’s Top 10 travel destinations for 2016. When this news was reported in Dutch newspapers, a frequently asked question about the Top 10 designation was whether this would bring more tourists to Texel, and if so, whether or not the island would be able to handle these additional tourists. This question resonates with some of the findings from the students who recently spent 3 days on Texel researching the lived experience of the island’s World Heritage status (by association, at least). When the Wadden Sea was recognized as a UNESCO world heritage site in 2009, people on the island and beyond also had questions as to the impact of this designation. Then as now, people debated if the island would now be overrun by tourists, and what to do about this. Others wondered about how to promote the new status of the Wadden Sea, and by extension Texel, so visitors would be more informed about the UNESCO world heritage designation and the “outstanding universal values” embodied in the Wadden Sea. Similar concerns came up in the interviews that students conducted this spring with various individuals on Texel, including government officials, tourist professionals, tourists, artists, and many others.

The research presented on this blog has been undertaken by (mostly) 2nd year BA students at Leiden University, as part of the class “Balancing Acts: Theory and Practice of Cultural and Natural Heritage.” In the course of this class, the student were introduced to the main UNESCO conventions regarding World Heritage and read a number of UNESCO WH Papers on relevant themes, such as “Cultural Landscapes” and “Engaging Local Communities.” They also studied various ways of researching heritage through the textbook “Heritage Studies: Methods and Approaches,” as a basis for conceptualizing their own small research project to be carried out on Texel. After a “test run” of a one-day visit to another Dutch World Heritage site, Beemster Polder, where they listened to the vice-mayor, biked through the landscape, and interviewed people on the streets, they were ready to put their research ideas into practice for an intense three days on Texel, from April 29th till May 1st, 2016.

As you will see in the course of this blog, the research topics were varied, ranging from “branding” the World Heritage status to sustainable tourism. Even if the methods used were similar in that they all involved some form of interviewing, the range of interview techniques was also quite broad, from a focused excercise in photo elicitation to informal conversations about “what Texel identity means to you.” A practical difference that the reader needs to be aware of is that students had the choice of writing their research reports in either Dutch or English; this will be reflected in the bilingual character of this blog. I hope you will enjoy reading the student reports, which will appear in this space in the coming weeks. Please let us know what you think in the comments.

This entry was posted on May 26, 2016. 1 Comment